Bayağı Sülün

Sülüngiller familyasından, yabani bir kuş türüdür. Adını halk arasında duymuşuzdur; avcılıkta ve doğa gözleminde karşımıza çıkar. Gösterişli tüyleriyle dikkat çeken bu kuş, doğanın güzel bir parçasıdır.

Osmanlı'da saray bahçelerinde sülün beslenirdi, hatta padişahların av merakları sayesinde bu kuş Anadolu'da yaygınlaşmıştı; cumhuriyetin ilk yıllarında ise doğa koruma çalışmaları kapsamında sülün yetiştiriciliği devlet eliyle teşvik edilmişti.

bayağı" kelimesi burada garip durmuş; sıradan bir kuş mu yoksa halk arasında bilinen bir tür mü demek istemişler? Ayrıca bu isimlendirme, kuşun gösterişli tüyleriyle çelişiyor gibi; acaba taksonomideki karşılığı farklı bir şey mi?

Sülün denince aklıma yalnızca bugünün avcılık meraklıları değil, Osmanlı'nın koca ormanları gelir. Evet, sülün dediğimiz bu kuş, tarih boyunca saray mutfağının ve av köşklerinin vazgeçilmezlerinden olmuştur. bursa ve Edirne civarındaki padişah avlaklarında sülün yetiştiriciliği yapıldığını, hatta bu iş için özel görevliler tahsis edildiğini biliyoruz. O dönemde sülün avı yalnızca bir geçim kaynağı değil, devlet erkânının birbirine itibar gösterdiği bir tören meselesiydi. Avdan dönen paşaların getirdiği sülünler, sadrazam sofralarında baş tacı edilirdi. bu kuşun gösterişli tüyleri, o devirde şık kavuk süslemelerinde ve yeniçeri ağalarının tuğlarında da karşımıza çıkar; yani sülün, devletin ihtişamının bir sembolü olmuştur.

cumhuriyet dönemine geldiğimizde ise işin rengi biraz değişir. Artık ne saray avlakları var ne de törenler; fakat bu güzel kuş, doğa koruma meselesinin bir parçası olarak yeniden gündeme gelir. 1930'lu yıllarda bazı orman işletmelerinde sülün yetiştirme çalışmaları başlatılmış, bu kuşun neslini korumak için gayret edilmiştir. bugün de aynı hassasiyeti sürdürmek boynumuzun borcudur. bu topraklarda yaşayan her canlı gibi sülün de bize ecdadımızdan mirastır; onu korumak, doğamıza ve tarihimize sahip çıkmaktır.

Doğanın en zarif ve gösterişli kuşlarından biri olan bu tür, ülkemizin farklı bölgelerinde nadir de olsa görülebilmektedir. Hele ki sabahın erken saatlerinde, ormanın sessizliğinde bir sülüne rastlarsanız, o anın büyüleyiciliğini kelimelerle anlatmak gerçekten zordur. Tüylerindeki renk cümbüşü ve asil duruşu, onu diğer kuşlardan ayıran en belirgin özelliklerindendir. Ne yazık ki bilinçsiz avlanma ve yaşam alanlarının daralması nedeniyle nesilleri tehlike altındadır.

bu güzel canlıların korunması hepimizin ortak sorumluluğudur. Doğaya ve içindeki tüm canlılara sahip çıkmak, bizim için sadece bir çevre meselesi değil, aynı zamanda bir vatanseverlik görevidir. Çünkü bu toprakların zenginliği, sadece yer altı kaynaklarıyla değil, bu eşsiz biyolojik çeşitliliğiyle de ölçülür. Umarım gelecek nesiller de bu güzellikleri görebilme şansına sahip olur ve bizler bu mirasa sahip çıkmanın vicdani huzuruyla yaşarız.

Çocukluğumuzda Anadolu'nun köylerinde, bağ bahçe aralarında çok daha sık rastlardık bu güzelliğe. Şimdilerde kontrolsüz avlanma ve tarım ilaçları yüzünden sayıları iyice azaldı, doğal yaşam alanları daraldı. devletimizin ve milli parklarımızın bu yerli değerimizi korumak için attığı adımları çok olumlu buluyorum. Doğamızın bu eşsiz süsüne ve yaban hayatımıza hep birlikte sahip çıkmalı, kaçak avcılığın önüne geçmeliyiz.