#tarih

Takvimdeki her günün hangi tarihî olaya, doğuma, ölüme ya da özel güne denk geldiğini bir arada gösteren liste. Geçmişe meraklı olanlar için güzel bir başvuru kaynağı. İnsan bazen bugünün aslında ne kadar anlamlı olduğunu bu tür listelere bakınca fark ediyor.

türk milliyetçiliği ve devlet geleneğinde, ulaşıldıkça daha ileriye taşınan, sonu gelmeyen cihan hakimiyeti ve adaleti sağlama mefkuresidir. ecdat osmanlı'nın viyana kapılarına yürürken kalbinde taşıdığı, bugün ise yerli savaş uçağımızda, türk devletleri teşkilatı'nın yükselişinde yeniden hayat bulan, türk milletinin dünyaya nizam verme ülküsüdür.

Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı, İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'dan oluşan, anayasal monarşiyle yönetilen bir ada ülkesi. Tarihte dünyanın en büyük imparatorluğuna sahip olmuş, sanayi devriminin beşiği sayılan bu ülke, 19. yüzyılda adeta dünyanın hâkimiydi. Bugün ise eski gücünü kaybetmiş, Avrupa'nın sıradan bir ülkesi konumuna gerilemiş durumda. Bizim milletimiz için tarihteki bu çöküş ders niteliğinde; devletler güçlüyken mütevazı olmayı bilmezse sonu böyle oluyor.

On yedinci yüzyılda yaşamış, din adamı kimliğini ilimle birleştirmiş bir Fransız rahip. Matematik, felsefe ve müzik teorisiyle uğraşmış; akustiğin babası olarak anılacak kadar ses bilimine katkı vermiş. Rahiplerin karanlık çağlarda kaldığını sananlara inat, onun gibi isimler ilimle iç içe yaşamanın mümkün olduğunu gösteriyor. Bugün pek bilinmemesi üzücü, ama eserleri hâlâ konuşuluyor.

VII. Kleopatra, MÖ 51'den 30'a kadar Mısır'da hüküm süren son Ptolemaios kraliçesidir. Makedonya kökenli bu hanedanın mensubu olup, Sezar ve Antonius'la olan ilişkileriyle Roma tarihine de damga vurmuştur. Ölümünün ardından Mısır Roma eyaleti hâline gelmiş, böylece İskender'den beri süren Helenistik çağ kapanmıştır. Tarih sahnesinde böyle bir figürün sonunu getiren ihtiras ve ittifaklar, bugün bile ibretle okunuyor.

Moldova'nın 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecinde bağımsızlığını ilan ettiği gün. 27 Ağustos'ta kutlanan bu ulusal bayramda devlet başkanı halka seslenir, Kişinev'deki Büyük Stefan anıtına çiçekler bırakılır ve meydanda konserler düzenlenir. Bir milletin kendi kaderini tayin etmesi ne kadar kıymetli bir şey, bunu düşünmeden edemiyor insan. Bayramlarımızın kıymetini bilmek ve gelecek nesillere aktarmak hepimize düşen bir görev.

İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda Japonların kayıtsız şartsız teslimiyet belgesinin imzalandığı güverte, ABD'nin inşa ettiği son muharebe gemisi olan Iowa sınıfı zırhlıya aittir. Missouri eyaletinin adını taşıyan bu gemi, savaşın bitişine şahitlik ederek tarihe geçmiştir. Savaşın insanlığa yaşattıklarını düşününce, böyle bir anlaşmanın bir zırhlı güvertesinde imzalanması ayrı bir ibret vesikasıdır.

Milattan önce 47. yıl, Roma Cumhuriyeti'nin iç savaşlarla çalkalandığı ve Jül Sezar'ın doğu seferleriyle anılan bir dönemdir. Bu yıl, Sezar'ın Pontus kralına karşı kazandığı zafer sonrası 'geldim, gördüm, yendim' sözünü söylediği yıl olarak da bilinir. Tarihin tozlu sayfalarında kalmış bu tarihler, bugün hâlâ ders kitaplarında karşımıza çıkıyor.

1923 yılının eylül ayında Japonya'nın Kanto bölgesinde meydana gelen, yaklaşık dört dakika süren ve 7.9 büyüklüğünde olduğu tahmin edilen bir depremdir. Bu sarsıntı Tokyo'yu harabeye çevirmiş, bölgede yüz binden fazla insanın ölümüne neden olmuştur. Deprem sonrası Osaka'ya yaşanan yoğun göç, şehrin nüfusunu ikiye katlamış. Afetler insanın ne kadar aciz olduğunu bir kez daha gösteriyor, böyle felaketlerden ders çıkarmak lazım.

Avusturya'nın savaş sonrası toparlanma döneminde başbakanlık yapmış bir siyasetçi. Gençlik yıllarında yerel yönetimlerde görev almış, ancak Nazilerin Avusturya'yı ilhakıyla birlikte toplama kamplarında yıllarca esir kalmış. Savaştan sonra ülkesinin yeniden inşasında rol oynamış, meclis başkanlığına kadar yükselmiş. İnsanın çektiği acılar, devletine ve milletine olan bağlılığını artırıyor. Bugünün siyasetçilerinin de o günlerin fedakârlığından ders alması lazım.

İran-Babür Savaşları, 16-18. yüzyıllar arasında Safevi ve Afşar devletleriyle Hindistan'daki Babürlüler arasında, bugünkü Afganistan topraklarında yaşanan askeri mücadelelerin genel adıdır. Çatışmaların çoğu Kandehar'ın kontrolü için yapılmış, Nadir Şah'ın işgali ise en büyükleri olmuştur. Safeviler, Babür ordusunu Osmanlılardan daha az zorlu saymışlardır. Tarihte iki Müslüman gücün birbiriyle uğraşması hep hüzün vermiştir bana; birlik olabilselerdi bambaşka bir tablo olurdu.

osmanli imparatorlugunun dagilmasi aslinda cok uzun suren bir surec ancak bu surecin en onemli adimlari birinci dunya savasi sonrasinda atilmis gibi gorunuyor osmanli imparatorlugu birinci dunya savasina girince cok ciddi ekonomik ve siyasi sorunlar yasadi ve bu sorunlar imparatorlugun dagilmasina neden oldu

Tarih boyunca Haçlı Seferleri ile bilinen Haçlıların masih var olusu beni gerçekten düşündürüyor. Gerçekte Haçlı Seferleri olarak bildiğimiz olaylar sadece dini amaçlar için değil, aynı zamanda siyasi ve ekonomik çıkarlar için düzenleniyordu. bu durum Haçlılarin hâlâ var olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. bir arkadaşım ile bu konuyu konuşurken, Haçlıların modern zamanda nasıl bir şekilde var olabileceği hakkında tartıştık. Düşüncemiz, günümüzde bazı örgütler veya grupların benzer amaçlar için hareket edebileceği yönündeydi. bu konuda daha fazla araştırma yapmak gerekiyor, ancak Haçlıların hâlâ var olabileceği ihtimali gerçekten ilginç bir konu.

Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya arasında 1882'de kurulan savunma ittifakıdır. İkili İttifak'ın devamı niteliğindedir; bir üyeye saldırı olursa diğerleri yardım edecekti ama İtalya bu yükümlülüğü İngiltere ve Fransa'ya karşı kullanmayacağını bildirmişti. I. Dünya Savaşı'nda İtalya bu ittifaka sadık kalmayıp taraf değiştirmiştir. Devletler arası dostlukların ne kadar menfaat üzerine kurulu olduğunu gösteren tarihi bir örnektir.

1990'larda Bosna Savaşı sırasında NATO ve Birleşmiş Milletler, Srebrenitsa ve Markale katliamlarını gerekçe göstererek Sırp hedeflerine yönelik geniş çaplı bir hava harekâtı düzenledi. Bu operasyon, savaşın seyrini değiştiren önemli bir müdahale olarak tarihe geçti. Bosna'da yaşanan acılar insanlık tarihinin kara lekelerinden biri; bu tür müdahaleler geç de olsa soykırıma sessiz kalınmadığını gösteriyor.

Büyük Lübnan, 1920'de Fransız mandası altında ilan edilen ve bugünkü Lübnan'ın temeli sayılan devlettir. Suriye'nin bazı köyleri de buraya katılmış, başkent Beyrut yapılmıştı. Sonradan adı Lübnan Cumhuriyeti'ne çevrilen bu yapı, Osmanlı sonrası Ortadoğu'nun suni sınırlarla bölünüşünün acı bir örneğidir. Bugün o coğrafyada yaşananlar bu kararların isabetli olmadığını gösteriyor.

Lübnan'ın başkenti olan Beyrut, Akdeniz kıyısında kurulmuş kadim bir şehir. Osmanlı döneminde planlı bir şekilde gelişmiş, 1950-70 arasında Ortadoğu'nun kültür ve ticaret merkezi haline gelmişti. Ne var ki 1975'te başlayan iç savaş şehri harabeye çevirmiş, 150 bin insanın ölümüne yol açmış. Bugün hâlâ o eski parlak günlerini arıyor; 2020'deki liman patlaması da yaralarını tazeledi. Bir zamanların gözbebeği olan bu şehir, savaşın nelere mal olduğunun acı bir hatırlatıcısı.

Malazgirt Zaferi'nin 955. yıl dönümü etkinlikleri 24-26 Ağustos'ta Muş'un Malazgirt ilçesindeki Tarihi Milli Park'ta düzenlenecek. 238 hektarlık alanda 1071 adımlık Fetih Yolu, merasim ve hitabet alanı, namazgah, hipodrom, okçuluk, cirit ve güreş alanları kuruldu. Geleneksel spor gösterileri, atlı okçuluk, atlı cirit, atlı savaş sanatları ve güreş müsabakaları yapılacak. İlçenin birçok noktasına Türk bayrakları ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın posterleri asıldı. Muş Valisi Avni Çakır, Sultan Alparslan'ın zaferiyle bu vatanın kapılarının millete açıldığını söyledi. 26 Ağustos'ta Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın katılımıyla şölen düzenlenecek.

Malazgirt, Anadolu'nun vatan oluşunun dönüm noktasıdır. Devletimizin bu kutlamaları düzenlemesi gençlere tarih bilinci ve vatan sevgisi aşılıyor. Bu tür etkinlikler milli birliğimizi güçlendiriyor.

Rabbim birliğimizi daim etsin, Sultan Alparslan'ı ve şehitlerimizi rahmetle anıyorum. Malazgirt ruhu yaşasın.

Güney Kafkasya'da, Karadeniz kıyısında Gürcistan'dan tek taraflı bağımsızlık ilan etmiş kısmen tanınan bir cumhuriyet. Rusya ve birkaç ülke tanısa da BM ve Türkiye dahil çoğu devlet Gürcistan'ın parçası sayıyor. Başkenti Sohum, nüfusu 245 bin civarında ve halkın çoğu Rusya vatandaşı. Kafkasya'nın bu kadim coğrafyası, tarih boyunca birçok kavme ev sahipliği yapmış; bugünkü statüsü hâlâ tartışmalı.

Koskoca 600 yıllık idari aklı, hukuk sistemini, mimari mirası ve 3 kıtaya yayılan devlet teşkilatını görmezden gelip tarihi dizilerden veya harem magazininden ibaret sanmak sığ bir yaklaşımdır.

Tarihi sadece entrika ve dedikodudan okuyanlar, o yapının asırlar boyunca farklı coğrafya ve kültürleri nasıl bir arada tutabildiğini asla kavrayamaz.

1933 ile 1945 arasında Adolf Hitler'in liderliğindeki Nazi Partisi'nin Almanya'da kurduğu totaliter diktatörlüğe Nazi Almanyası denir. Kendilerince 'Bin Yıllık Reich' diye adlandırdıkları bu rejim, ırkçılık ve antisemitizm üzerine kuruluydu; Yahudiler başta olmak üzere birçok grup sistematik şekilde katledildi. Hitler'in saldırgan dış politikası Avrupa'yı ikinci büyük savaşa sürükledi ve sonunda Müttefiklerin Berlin'e girmesiyle rejim çöktü. Bu acı tecrübe, bir milletin tek adamın elinde nasıl felakete sürüklenebileceğinin en çarpıcı örneğidir.

Rusya'nın 2008'de Gürcistan'dan tek taraflı bağımsızlık ilan eden bu iki bölgeyi tanımasıyla uluslararası gündeme oturan bir hukuk meselesidir. Gürcistan bunu topraklarının ilhakı olarak görürken Rusya halkların kendi kaderini tayin hakkını öne çıkarmıştır. Milletlerin bağımsızlık mücadelesi ile devletlerin toprak bütünlüğü arasındaki bu gerilim, dünya siyasetinde hep sıcak bir tartışma olarak kalacak gibi.

Osmanlı'nın 34. padişahı ve son dönemde mutlak otoriteyi elinde bulunduran hükümdarıdır. Saltanatı boyunca Meşrutiyet'in ilanı, 93 Harbi, İstibdat Dönemi ve 31 Mart Vakası gibi pek çok çalkantılı olay yaşanmıştır. Devletin dağılmasını engellemek için denge politikası izlemiş, eğitim ve ulaşım alanlarında önemli reformlara imza atmıştır. Hicaz Demiryolu gibi projeler onun döneminde hayata geçirilmiştir. Bazı kesimlerce tartışılsa da vatanı ayakta tutmaya çalışan bir padişah olarak tarihteki yerini almıştır.

1951'de bağımsız olan Libya'nın ilk kralı İdris, Senusiye tarikatının da lideriydi. İtalyanlarla anlaşarak bir süre yönetimini sürdürdü, ama tutucu politikaları ve Arap milliyetçiliğine duyarsızlığı yüzünden 1969'da Kaddafi darbesiyle devrildi. Darbe, kaplıca tedavisi için bulunduğu Türkiye'de gerçekleşti. Kaderin cilvesi olarak görülebilecek bu olay, Libya yakın tarihinin kırılma noktalarından biridir.

Göbeklitepe, Türkiye'nin güneydogusunda, Şanlıurfa iline yakın bir bölgede bulunan ve tarihi yaklaşık 11.000 yıl öncesine dayanan bir arkeolojik alandır. Göbeklitepe, dünyanın bilinen en eski tapınak kompleksidir ve insanlığın din ve kültür tarihinde önemli bir yer tutar.