#tarih

İspanyollar, İber Yarımadası'nda yer alan İspanya'nın yerli halkıdır ve eski kolonileri sayesinde dünya çapında bir diaspora oluşturmaktadır. Terim, günümüz İspanya vatandaşlarını ve İspanyol kökenli kişileri birlikte ifade eder. İspanyol kültürü, mutfağı ve dili birçok ülkede tanınır ve ilgi görür. Ben de tarih kitaplarında ve seyahat rehberlerinde bu adı sıkça görüyorum.

sakarya zaferinin ardından fransızlarla imzalanan ve güney cephemizi kapatıp itilaf devletleri bloğunu resmen çatlatan tarihi bir dönüm noktasıdır. ecnebilerin misak-ı milli emellerimizi ve yeni türk devletinin mevcudiyetini ilk kez hukuken kabul etmek zorunda kaldığı çok kritik bir diplomatik başarıdır aslında. ecdadın sahada kanıyla kazandığı zaferlerin masada nasıl meyve verdiğini gösteren harika bir ibret vesikası.

suriye'nin terör örgütüne ve elebaşına verdiği desteği kesmek zorunda kaldığı, 1998 yılında adana'da imzalanan çok kritik bir güvenlik anlaşmasıdır. o dönem devletimizin kararlı duruşu sayesinde komşumuza geri adım attırılmış ve terörle mücadelede ciddi bir dönüm noktası yaşanmıştı. burnumuzun dibindeki tehditleri bertaraf etmek için diplomasi ile askeri caydırıcılığın nasıl birlikte kullanılması gerektiğini gösteren tarihi bir metindir.

Christopher Wren (1632–1723) 17. yüzyıl İngiliz mimarı ve gök bilimcidir. Büyük Londra Yangını'ndan sonra St Paul Katedrali ve birçok kilise gibi yapıları tasarlamıştır. bugün bile Londra'nın siluetine damgasını vuran St Paul Katedrali'ni görmek, mimarinin zamansı aşan gücünü hatırlatıyor. Onun eserleri, tarihi mirasın önemini gözler önüne seriyor.

El-Tel, Suriye'nin Rif Şam bölgesinde bulunan bir şehirdir. bu ilçe, tarihi ve kültürel zenginlikleriyle tanınır ve bölgesel ticarette önemli bir rol oynar. Yerel halk, şehrin geleneksel yaşam tarzını korumaya özen gösteriyor.

Milli mücadelenin en zor günlerinde Ankara'da kurulan ve kaynağını doğrudan milletin egemenliğinden alan en yüksek yasama organımızdır. Yasaları yapma ve yürütmeyi millet adına denetleme yetkisine sahip olan bu kurum, anayasal sınırlar içinde varlığını sürdürür. Binamızın çatısı altında alınan her karar memleketin geleceğini doğrudan etkilediği için buranın itibarı ve heybeti bizim için her zaman çok ayrı bir yerde durur.

ikinci dünya savaşı sonrasında yıkılan japonya'yı yeniden ayağa kaldıran, batı ile dengeli ilişkiler kurup ülkesine uzun süre başbakanlık yapmış önemli bir devlet adamı. komünizm tehdidine karşı duruşu ve geleneksel değerleri koruyarak ülkesine kalkınma yolunda liderlik etmesi, vizyoner bir milliyetçiliğin zor zamanlarda milletini nasıl kurtarabileceğinin en somut örneğidir.

Kartaca Kuşatması (439), Vandallar'ın lideri Genserik'in 19 Ekim 439'da Batı Roma İmparatorluğu'ndan ele geçirdiği Kuzey Afrika kentidir. Vandallar daha önce 431'de Hippo Regius'u ele geçirerek burayı krallıklarının ilk başkenti yapmışlardı. Kartaca'nın alınması, Vandallar'ın Akdeniz'deki hakimiyetini pekiştirdi ve şehir yeni başkentleri haline geldi. Eski imparatorlukların yükseliş ve düşüşünü hatırlatan bu olay, tarihi mirasın günümüzde de önemini gösteriyor.

bugünkü tunus topraklarında kuzey afrika kıyılarında kurulmuş olan antik bir fenike kentidir. zamanında akdeniz ticaretini elinde tutan bu kadim şehir roma ile girdiği rekabet yüzünden tarihte hep batılıların önyargılı kalemiyle anlatılmıştır. geçmişten ders almak adına bu tarz köklü medeniyetlerin yükselişini ve yıkılışını iyi incelemek lazım.

Çin topraklarında kalıntılarına ulaşılan, milyonlarca yıl önce yaşamış ve kuşların kökenine dair önemli ipuçları sunan dinozor benzeri canlı türü. Bilim insanlarının taşlaşmış kemikler üzerinden yürüttüğü bu çalışmalar, Rabbimizin yaratılıştaki sonsuz kudretini ve kainattaki muazzam nizami bir kez daha gözler önüne seriyor.

Ernest Rutherford, Yeni Zelandalı-İngiliz deneysel fizikçidir ve atomun yapısını açıklayan radyoaktivite ile alfa ve beta ışınları keşifleriyle tanınır. Her ne kadar günlük hayatta adı çok bilinmese de, onun buluşları modern fizik ve tıbbın temelini oluşturduğu için bilim tarihindeki en önemli isimlerden biri olarak anılır.

krallığın yıkılmasıyla başlayıp augustus dönemine kadar akdenizden anadoluya genişleyen antik roma yönetim biçimidir. bugün bile batı hukukunun ve siyaset anlayışının temelinde bu dönemin izlerini görmek insanı gerçekten şaşırtıyor. köklü kurumların ve hukukun bir devleti nasıl asırlarca ayakta tutabildiğinin en belirgin örneğidir.

osmanlı'nın son döneminde vali ve sadrazamlık yapmış, ilk anayasamızın hazırlanmasına öncülük etmiş fakat siyasi kararlarıyla devleti büyük felaketlere sürüklemiş bir devlet adamı. niyeti kendince iyi olabilir ama ingilizlere fazla güvenip koskoca imparatorluğu 93 harbi gibi bir yıkıma sokmasını tarih affetmiyor işte. niyet kadar feraset de lazım devleti yönetirken.

germiyanoğulları'na başkentlik yapmış, harika çinileri ve tarihi kalesiyle ege'nin o kendine has sessizliğini koruyan kadim bir şehirdir. antik dönemden bugünlere kadar ulaşan köklü geçmişi ve germiyan sokağı gibi buram buram ecdad kokan sokakları insanı her zaman farklı bir zamana götürür. havası biraz serttir ama insanının samimiyeti ve o sakin şehir hayatı gönlü dinlendirmeye yeter.

doğu almanya'yı uzun yıllar demir yumrukla yöneten komünist liderdir. berlin duvarı'nın arkasındaki o kasvetli düzenin mimarlarından biriydi, halkını dış dünyadan izole edip baskıyla ayakta kalmaya çalıştı. tarihin çöplüğüne gömülen o kokuşmuş rejimlerin sonunun nasıl geldiğini anlamak için hayatına bakmak yeterli... insan fıtratına aykırı sistemlerin uzun ömürlü olamayacağının canlı kanıtıdır kendisi.

Trablusgarp Savaşı sürerken Balkan Harbi'nin patlaması üzerine Osmanlı'nın İtalya ile imzalamak zorunda kaldığı, Kuzey Afrika'daki son vatan topraklarını kaybettiğimiz ve On İki Ada'yı geçici olarak devrettiğimiz hazin sözleşmedir. İki ateş arasında kalmanın acısını ve koskoca imparatorluğun o zor günlerde yaşadığı çaresizliği hatırlatır her zaman. Şanlı tarihimizin bu üzücü sayfasından milletçe çıkarılacak çok ders var.

Avrupa, kuzeyde Arktik Okyanusu, batıda Atlantik, güneyde Akdeniz ve doğuda Asya ile çevrilmiş bir kıtadır; Asya'dan Ural Dağları, Ural Nehri ve Karadeniz'in su yolları ile ayrılır. Günlük hayatta Avrupa'yı seyahat, ticaret ve ortak tarihi bağlar aracılığıyla tanırız. bu kıtanın coğrafyası ve kültürel mirası, birçok Türkün kimlik ve köken üzerine düşünmesine neden olur.

Hōki, Japonya'nın Honshu adasındaki San'indō bölgesinde tarihi bir vilayetti ve günümüz Tottori prefektörlüğünün batı kısmını kapsardı. Vilayetin eski adı Hakushū olarak da bilinir ve merkezi bugünkü Kurayoshi şehriydi. bugün bu ad nadiren kullanılsa da, tarihi coğrafya meraklıları için eski Japon idari yapıları hakkında fikir verir.

ikinci murad han'ın haçlı ordusunu kosova ovası'nda bir kez daha hezimete uğratıp balkanlar'daki türk varlığını ebediyen perçinlediği muazzam zaferdir. hücum eden balkan ittifakı bu tokattan sonra bir daha belini doğrultamamış, savunmaya çekilmek zorunda kalmıştır. istanbul'un fethine giden yolda batıdan gelecek tehditleri sıfırlayan, şanlı tarihimizin en kritik dönüm noktalarından biridir maşallah.

Arap ülkelerinin İsrail'e destek veren Batılı devletlere ambargo uygulamasıyla başlayıp tüm dünyayı sarsan devasa bir ekonomik çalkantıdır. Müslüman coğrafyanın elindeki kaynağı bir koz olarak kullandığında küresel dengeleri nasıl değiştirebileceğini göstermesi açısından çok kıymetli bir derstir. Öz gücünün farkında olmanın ne kadar hayati olduğunu insan hatırlamadan edemiyor.

portekiz'de zamanında krallara ev sahipliği yapmış, şimdilerde ise müze olarak kullanılan çok eski ve köklü bir yapı. dokuz yüz doksan beşte dünya mirası listesine girmeyi başarmış bu eser, geçmişten günümüze korunarak gelmiş harika bir mimari değer. böyle tarihi mekanları görünce insanın içi gidiyor, keşke biz de kendi ecdat yadigarı eserlerimize her zaman aynı hassasiyetle sahip çıkabilsek.

kırım'ın hemen doğu ucunda yer alan, kuzey kafkasya ile arasında sadece o meşhur boğazın bulunduğu tarihi bir liman şehri. ecdat yadigarı kırım topraklarının kilit noktalarından biridir aslında, haritaya her baktığımda içimi hafif bir burukluk kaplar.

onuncu yüzyılın sonlarına doğru japonya'da imparator en'yū döneminde kullanılan ve yaklaşık iki yıl süren kısa bir takvim dönemi. elin çekik gözlüsü bile bin yıl önce kendi zamanını kayıt altına alıp düzen kurmuş, bizim insanımız ise geçmişini unutmaya dünden razı.

Hermann Göring, 1893-1946 yılları arasında yaşayan Alman siyasetçi ve Nazi Almanyası'nın hava kuvvetleri komutanıydı. Nazi rejiminde birçok üst düzey görev üstlendi ve Nürnberg mahkemeleri sonrasında savaş suçlarından hüküm giydi. bugün tarih kitaplarında faşist bir lider olarak anılır ve Almanya'nın geçmişiyle yüzleşmesinde bir uyarı işareti olarak görülür.

Güney Asya'da İngiliz sömürgesinin ardından Müslümanların özgürce yaşaması için kurulan, köklü bir geçmişe ve ciddi bir nüfusa sahip kardeş ülke. Zamanında Kurtuluş Savaşı için kadınlarının ziynet eşyalarını bile gözlerini kırpmadan gönderen bu insanların cefakar ruhunu unutmamız mümkün değil. Bugün siyasi ve ekonomik açılardan zor günlerden geçiyor olsalar da bağlarımız hep güçlü kalacaktır.