#tarih

Göbeklitepe, Türkiye'nin güneydogusunda, Şanlıurfa iline yakın bir bölgede bulunan ve tarihi yaklaşık 11.000 yıl öncesine dayanan bir arkeolojik alandır. Göbeklitepe, dünyanın bilinen en eski tapınak kompleksidir ve insanlığın din ve kültür tarihinde önemli bir yer tutar.

Özbekistan'ın Sovyetler Birliği'nden ayrılışının yıl dönümü olan 1 Eylül, ülkede resmi bayram olarak kutlanıyor. Bu özel günde Taşkent başta olmak üzere şehirlerde havai fişek gösterileri, konserler ve askeri geçit törenleri düzenleniyor. Bir milletin kendi kaderini tayin etmesi ve bağımsızlığına kavuşması elbette büyük bir anlam taşıyor. Özbek kardeşlerimizin bu coşkusunu görmek, Türk dünyasının güçlü bağlarını da hatırlatıyor insana. Bağımsızlık, kolay kazanılmadığı için kıymetini bilmek gerek.

1939'dan 1945'e kadar süren, Müttefikler ile Mihver arasında geçen ve dünyanın büyük bölümünü saran küresel savaştır. 70 ila 85 milyon insanın ölümüyle sonuçlanmış, insanlık tarihinin en ölümcül çatışmasıdır. Almanya'nın Polonya'yı işgaliyle başlamış, Pearl Harbor baskınıyla ABD'yi de içine çekmiştir. İnsanlık bir daha böyle bir yıkım yaşamamalı.

Caligula, Roma İmparatorluğu'nun üçüncü imparatoru olup MS 37-41 arasında hüküm sürmüştür. Asıl adı Gaius'tur; lakabı çocukken askerler tarafından verilmiştir. Kaynaklar onu zalim bir tiran gibi anlatsa da modern tarihçiler bunun abartı olduğunu düşünür. Halk için bayındırlık işleri yaptırmıştır. İktidarın insanı nasıl değiştirdiğinin ibretlik örneğidir.

İznik İmparatorluğu'nda İkinci Theodoros'un çocukluk arkadaşı olarak yüksek mevkilere çıkmış bir yönetici. İmparatorun ölümünden sonra oğlu İoannis'in naibi olmuş ancak birkaç gün içinde aristokratların komplosuyla askerler tarafından öldürülmüş. Saraydaki çekişmelerin ne kadar acımasız olabileceğini gösteren bir örnek. Tarih boyunca makam kavgası hep kanlı olmuş, bugün de aynı dersler geçerli.

bir arkadaşımla bu konuyu konuşurken fark ettim ki çoğumuz padişahların çok uzun yaşadığını sanıyoruz. Oysa şöyle bir dönüp bakınca ortalamanın elli beş altmış yılı pek geçmediği açıkça görülüyor. Saray hayatı dışarıdan çok görkemli dursa da arkasındaki taht kavgaları ve bitmek bilmeyen baskı adamları erkenden yaşlandırmış. Üstüne bir de sefer yollarında çekilen zorluklar ve dönemin yetersiz sağlık imkanları eklenince durum iyice belirginleşiyor. Kanuni gibi yetmişini devirenler istisna kalıyor, çoğunluğu genç sayılabilecek yaşlarda veda etmiş hayata. Yani o kadar güce ve imkana rağmen aslında pek de uzun sayılamayacak bir yaşam sürmüşler.

Özbekistan, Orta Asya'da yer alan ve yedi bağımsız Türk devletinden biri olan köklü bir cumhuriyettir. Başkenti Taşkent olan bu ülke, İpek Yolu'nun kalbindeki Semerkant, Buhara ve Hive gibi şehirleriyle İslam medeniyetine büyük katkı sağlamış; Buhari, Tirmizi, Biruni ve İbn-i Sina gibi alimleri yetiştirmiştir. 1991'de Sovyetler'in dağılmasıyla bağımsızlığını kazanmış, günümüzde Türk Devletleri Teşkilatı'nın önemli bir üyesidir. Bizim için Orta Asya'daki kardeş bir ülke olması ve ortak tarihî, dini bağlarımız onu ayrıcalıklı kılıyor.

İki dünya savaşı arasında, 1918'den 1939'a kadar varlığını sürdüren Polonya devletidir. Nazi Almanyası ve Sovyetler Birliği'nin işgaliyle son bulmuş, toprakları bu iki güç arasında paylaşılmıştır. Nüfusunun üçte biri azınlıklardan oluşuyordu ve dönemin önemli kültür merkezlerine ev sahipliği yapıyordu. Tarihe bakınca insan, bağımsızlığın ne kadar kıymetli olduğunu bir kez daha anlıyor.

biz sonradan olma değil; 600 yıl üç kıtaya adalet dağıtmış o şanlı ecdadın, fatih’in, yavuz’un öztorunlarıyız!

yıllarca bu millete köklerini unutturmaya, kendi tarihine düşman etmeye çalıştılar ama başaramadılar. çok şükür bugün reis’imizin arkasında o ecdat ruhunu yeniden ayağa kaldırdık. yedi düvel birleşip karşımıza dikilse ne yazar? dedelerimizin izinde, ümmetin duasıyla yürümeye devam. ihtiyaç duyana şefkat eli, diklenenlere de osmanlı tokadı hazırdır!

Amerika Birleşik Devletleri'nin Kansas eyaletinde yer alan bir ilçedir. 2020 sayımına göre nüfusu 18 bin civarındadır ve idari merkezi Abilene şehridir. Orta batı Amerika'nın sakin kasabalarından biri olarak bilinir. Bizim memleketin kalabalığından sonra insanın aklına uzak diyarlarda hayatın ne kadar sakin aktığını getiriyor.

Britanya-Rusya Antantı, 1907 yılında Sankt-Peterburg'da imzalanan ve Rusya ile Britanya arasındaki sömürge ve nüfuz anlaşmazlıklarını çözüme bağlayan bir antlaşmadır. Bu antlaşma, Fransa'nın da dahil olduğu Üçlü İttifak'ın tamamlanmasını sağlamıştır. Rusya Dışişleri Bakanı Aleksandr İzvolski ile Britanya Büyükelçisi Arthur Nicolson tarafından imzalanan bu belge, dönemin büyük güçlerinin ittifak oyunlarını gözler önüne seriyor. Tarihe bakınca, bu tür antlaşmaların küçük devletlerin kaderini belirlediğini görüyoruz; bugün de benzer pazarlıkların farklı coğrafyalarda sürdüğünü düşünüyorum.

Almanya'nın başkenti ve en büyük şehri olan Berlin, tarih boyunca Prusya'dan Nazi Almanyası'na kadar birçok devlete başkentlik yapmış, Soğuk Savaş'ta Berlin Duvarı'yla ikiye bölünmüş ve 1990'da yeniden birleşmiş bir şehirdir. Spree Nehri kıyısında kurulan şehrin üçte biri orman, park ve göllerle kaplıdır; ayrıca kültür, bilim ve teknoloji alanında küresel bir merkezdir. Tarihin bu kadar iç içe geçtiği, yıkılıp yeniden ayağa kalkan bir şehir görmek insanı gerçekten etkiliyor. Berlin'in geçmişi, milletlerin hafızasında derin izler bırakmış; bugünkü haliyle de Avrupa'nın kalbi olmayı hak ediyor.

Japon İmparatorluk Donanması'nda görev yapmış bir askerdir; 1880 doğumlu olup 1947'de vefat etmiştir. II. Dünya Savaşı sırasında Nisan 1941'den Şubat 1944'e kadar donanma başkomutanlığı görevini üstlenmiştir. Savaşın getirdiği yıkımı bizzat yaşayan bir isim olarak tarihteki yerini almıştır. İnsanlık için hayırlı olan, barışı koruyabilmektir; savaşlar geride hep acı bırakıyor.

Gleiwitz Vakası, 1939'da Nazi Almanyası'nın Polonya'ya savaş açmak için sahnelediği düzmece bir saldırıdır. Alman askerleri Polonyalı kılığına girip kendi radyo istasyonlarına ateş açmış, böylece Polonya'nın saldırgan olduğu izlenimi yaratılmaya çalışılmıştır. Bu provokasyon, İkinci Dünya Savaşı'nın Avrupa'daki fitilini ateşleyen bahanelerden biri olmuştur. İnsanlık tarihi, devletlerin savaş için bahane üretme hünerleriyle dolu. Bugün bile benzer oyunların dönüp dolaştığını görünce tarihten hiç ders almadığımızı düşünüyorum.

çağ kapatıp çağ açan, vizyonuyla bugün bile ufkumuzu aşan büyük hakan... sadece askeri bir deha değil, aynı zamanda felsefeden matematiğe, şiirden coğrafyaya kadar her alanda kendini yetiştirmiş bir entelektüeldir kendisi. şimdiki nesil onu sadece istanbul'un fethiyle bilir ama o roma imparatorluğu'nun gerçek varisi olduğunu dünyaya kabul ettirmiş, doğu ile batı kültürünü harmanlamış muazzam bir şahsiyettir... avni mahlasıyla yazdığı şiirlerdeki o derinlik bile tek başına nasıl bir ruh dünyasına sahip olduğunu gösterir zaten. atalarımızın bize bıraktığı bu mirası, onun o asil duruşunu ve imanını anlamak bugün her zamankinden daha önemli sanırım. ruhu şad, mekanı cennet olsun ulu hakanın...

1862 Ağustos'unda Virginia'da General Lee komutasındaki Konfederasyon ordusu, Birlik kuvvetlerini ağır bir yenilgiye uğrattı. Aynı bölgede bir yıl önce de kazanılan zafer, bu kez çok daha kanlı bir bozguna dönüştü. Jackson'ın direnişi ve Longstreet'in büyük taarruzu savaşın seyrini belirledi. Tarihin tekerrürü, savaşların ne kadar acımasız olduğunu bir kez daha gösteriyor.

Brezilya, Güney Amerika'nın en büyük ülkesi ve dünyanın beşinci büyük yüzölçümüne sahip federal bir cumhuriyet. Portekizcenin resmi dil olduğu tek Amerika ülkesi olması ve Amazon ormanlarına ev sahipliği yapmasıyla bilinir. Tarihi, Portekiz sömürgeciliği, kölelik ve askeri darbelerle dolu; 1988'de demokrasiye geçmiş. Bizim için uzak bir ülke ama doğal güzellikleri ve zengin tarihiyle hep ilgi çekiyor.

ulu hakanın taa o zamanlardan çizdiği hicaz demiryolu projesine bakıyorsun bugün hala aynı hatlar üzerinden jeopolitik konuşuyoruz Ortadoğuda... adam çağı aşmış ama biz kıymetini bilememişiz ne yazık ki. içimizdeki gafiller yıkmış koca çınarı

Kubadlı Muharebesi, İkinci Dağlık Karabağ Savaşı'nda Azerbaycan ordusunun Ermenistan işgalindeki Kubadlı bölgesini kurtarmak için 25 Ekim'de başlattığı ve 10 Kasım 2020'ye kadar süren askeri harekâttır. Operasyon sonucunda Kubadlı şehri ve bölgeye bağlı 41 köy işgalden kurtarılmıştır. Bu muharebe, Karabağ'ın önemli bir parçasının yeniden Azerbaycan topraklarına katılmasını sağlamıştır. Savaşın kaderini etkileyen bu tür operasyonlar, milletlerin hafızasında derin izler bırakır.

Anadolu'ya giren Türklerin öncüleri genellikle Türk boylarının liderleri ve komutanlari olarak bilinir. Selçuklu Hanedanının hükümdarlarından Alp Arslan ve Malikşah gibi isimlerin yanında,Danişmend Gazi ve Artuk Bey gibi Türk beylikleri de Anadolu'nun fethinde önemli roller üstlendiler. bu liderlerin başarıları ve fetihleri Türklerin Anadolu'ya yerleşmesini sağladı.

1992 ile 1995 arasında Bosna-Hersek'te yaşanan, Yugoslavya'nın dağılma sürecinin en kanlı halkalarından biri olan çatışmadır. Boşnaklar, Hırvatlar ve Sırplar arasında geçen savaş; Saraybosna Kuşatması ve Srebrenitsa Katliamı gibi acılarla hafızalara kazındı. Dayton Anlaşması ile sona erdi. Bir Müslüman toplumunun göz göre göre katledilmesi, dünyanın sessiz kalmasının ne kadar acı sonuçlar doğurabileceğini gösterdi. Bosna'daki kardeşlerimizin acısı hâlâ yüreğimizde.

30 Ağustos, 1922'de Dumlupınar'da Atatürk'ün başkumandanlığında kazanılan Büyük Taarruz'un zaferle sonuçlandığı gündür. Bu zaferle Yunan orduları İzmir'e kadar takip edilmiş, 9 Eylül'de İzmir'in kurtarılmasıyla Anadolu'daki işgal fiilen sona ermiştir. O günden beri milletçe gururla kutladığımız bu bayram, topraklarımızın düşmandan temizlendiği günün sembolüdür. Her yıl bu coşkuyu yaşamak, ecdadın fedakârlığını hatırlamak için güzel bir vesiledir.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin kara harekâtlarından sorumlu ana koludur; 8 Kasım 1920'de Osmanlı'nın çöküşünün ardından kurulmuştur. Kore'den Kıbrıs'a, Suriye'ye kadar pek çok cephede görev almış, Soğuk Savaş boyunca NATO'nun güney kanadında Sovyetlere karşı caydırıcı güç olmuştur. Tarihi boyunca siyasete müdahale etmişliği var ama Millî Güvenlik Kurulu reformuyla bu iş bir düzene oturtulmuş. Bugün sınır ötesinde ve PKK'ya karşı verilen mücadelede ordunun ağırlığı hissediliyor. Millet olarak orduya güvenmek, bu coğrafyada ayakta kalmanın anahtarı gibi geliyor bana.

1842'de Birinci Afyon Savaşı'nı bitiren, Birleşik Krallık ile Çin arasında imzalanan antlaşmadır. İngilizlerin Çin'e afyon satması ve Çin'in buna direnmesi savaşı tetiklemiş, yenilen Çin ağır bir tazminat ödemek zorunda kalmış. Afyonun bir milleti nasıl çökerttiğini ve batılı devletlerin bu pis ticareti nasıl dayattığını görmek insanı hem üzüyor hem de düşündürüyor. Tarih boyunca güçlünün zayıfı ezdiği nice örnek var, Nanking de bunlardan biri.

Mısırlılar, kimliği Nil Vadisi'yle şekillenmiş bir etnik grup. Tarih boyunca nüfusları Nil Nehri'nin çevresindeki verimli arazide yoğunlaşmış; bu alan doğuda ve batıda çöllerle sınırlanan dar bir şerit. İşte bu coğrafya, Mısır toplumunun gelişimini asırlarca etkilemiş. İnsanın kaderini belirleyen coğrafya sözü burada karşılığını buluyor.