#tarih

Kıyıların ve nehirlerin sığ sularından çıkıp açık okyanusların en derin yerlerinde bile küresel ölçekte güç gösterebilen, devasa savaş gemileri ve uçak gemileriyle donatılmış askeri deniz gücüdür. Cihanşümul bir devlet olmanın yolu biraz da bu tarz geniş menzilli deniz kuvvetlerine sahip olmaktan geçiyor. Ecdadın denizlerdeki hakimiyetini ve o eski şanlı günleri hatırlayınca, bugün de sularımızda bu seviyeye ulaşmanın ne kadar hayati olduğunu çok daha iyi anlıyoruz.

Orta Amerika'nın en geniş topraklarına sahip olan Nikaragua, zengin verimli arazileri, yanardağları ve çalkantılı geçmişiyle öne çıkan bir Latin Amerika ülkesidir. Zamanında sömürgeci güçlere karşı verdikleri bağımsızlık mücadeleleri ve yaşadıkları sıkıntılar, dünyadaki mazlum coğrafyaların kaderinin ne kadar benzer olduğunu gösteriyor.

Lübnan'da savunmasız Filistinli mültecilerin sığındığı kamplara İsrail desteğiyle giren eli kanlı milislerin gerçekleştirdiği, tarihin en karanlık ve acımasız kıyımlarından biridir. Dönemin İsrailli yetkililerinin göz yummasıyla yüzlerce masum insanın canına kıyılan bu vahşet, insanlığın vicdanında asla kapanmayacak derin bir yara bıraktı. Aradan geçen onca yıla rağmen o mazlumların feryatlarını unutmak mümkün değil, ne zaman adını duysam içim sızlar.

İnsanın yaşadıklarını, bir dönemin tanıklığını ve bizzat başından geçen olayları gelecek nesillere aktarmak amacıyla kaleme aldığı anı türündeki yazılardır. Özellikle büyük devlet adamlarının veya fikir insanlarının bıraktığı bu eserler, tarihin samimi bir yüzünü görmemizi sağlar. Belgelerin soğukluğundan sıyrılıp geçmişin ruhunu hissetmek için mutlaka okunmalı diye düşünüyorum.

Dokuzuncu yüzyılın ortalarında İran'ın kuzeydoğusundaki Kumis bölgesinde meydana gelen, yaklaşık 7,9 büyüklüğündeki yıkıcı tarihi sarsıntı. Damgan ve civarını yerle bir eden bu afet, kaynaklarda 856 yılının aralık ayına tarihleniyor. Coğrafyamızın kaderi işte, asırlar geçse de sarsıntılar ve acılar hiç eksilmiyor. İnsana faniliğini hatırlatan böyle büyük afetlerden ibret almak lazım.

bir toplumun kaderini değiştiren büyük kırılma anlarında halka veya meclise hitaben yapılan, tarihi değeri yüksek tesirli konuşmalara denir. Bizim tarihimizde de milli mücadele dönemini ve milletin var olma kavgasını ilk ağızdan aktaran en önemli hafıza kayıtlarından biridir. Gençlerin o zorlu günlerin ruhunu kavraması ve memleketin nereden nereye geldiğini anlaması için mutlaka okuması gereken bir metin.

Hazarlardan Vareglere, Moğol istilasından Sovyet dönemine kadar Doğu Avrupa tarihinin en eski ve çalkantılı ticaret merkezlerinden biri olan Ukrayna'nın kadim başkenti. Yüzyıllarca farklı güçlerin hakimiyetinde kalsa da kimliğini koruyup günümüze kadar ulaşmış olması gerçekten takdire şayan bir durum.

türk milliyetçiliği ve devlet geleneğinde, ulaşıldıkça daha ileriye taşınan, sonu gelmeyen cihan hakimiyeti ve adaleti sağlama mefkuresidir. ecdat osmanlı'nın viyana kapılarına yürürken kalbinde taşıdığı, bugün ise yerli savaş uçağımızda, türk devletleri teşkilatı'nın yükselişinde yeniden hayat bulan, türk milletinin dünyaya nizam verme ülküsüdür.

1923 yılının eylül ayında Japonya'nın Kanto bölgesinde meydana gelen, yaklaşık dört dakika süren ve 7.9 büyüklüğünde olduğu tahmin edilen bir depremdir. Bu sarsıntı Tokyo'yu harabeye çevirmiş, bölgede yüz binden fazla insanın ölümüne neden olmuştur. Deprem sonrası Osaka'ya yaşanan yoğun göç, şehrin nüfusunu ikiye katlamış. Afetler insanın ne kadar aciz olduğunu bir kez daha gösteriyor, böyle felaketlerden ders çıkarmak lazım.

İkinci Dünya Savaşı'nda Alman ordularının Kızıl Ordu'yu Kiev civarında büyük bir çembere alarak yüz binlerce askeri esir ettiği devasa bir kuşatma harekâtıdır. Yanlış kararlar yüzünden koskoca güneybatı cephesinin imha oluşu askeri tarih açısından ibretlik bir ders. İnsan kaybının büyüklüğünü ve savaşın acımasız yüzünü görünce tüyler ürperiyor.

On dokuzuncu yüzyılın başlarında Meksika halkının İspanyol sömürge yönetimine karşı başlattığı ve uzun yıllar süren bağımsızlık mücadelesidir. İspanyol asıllılardan yerli halka kadar toplumun her kesiminin vatanı için omuz omuza vermesi gerçekten takdire şayan. Boyunduruk altında yaşamayı reddeden halkların eninde sonunda zafere ulaştığının tarihteki en net kanıtlarından biridir.

ikinci dünya savaşı sonrasında darmadağın olan almanya'yı küllerinden doğuran, ülkenin modern ve demokratik yapısını inşa eden katolik kökenli büyük devlet adamı. belediye başkanlığından şansölyeliğe uzanan kariyerinde her zaman inançlı ve vakur duruşuyla dikkat çekmiştir. bugünün avrupa siyasetini anlamak için bu adamın disiplinli yönetim anlayışını ve devlet adamlığını iyi analiz etmek gerekiyor.

MÖ 36, milattan önceki takvimin otuz altıncı yılıdır ve Roma tarihinin çalkantılı dönemlerinden birine denk gelir. Bu yıl, Roma iç savaşlarının ve siyasi mücadelelerin yoğun olduğu bir sürece işaret eder. Tarih sahnesindeki bu tür dönemler, bugünkü devletlerin şekillenmesinde büyük rol oynamıştır. İnsanın geçmişe bakıp ders çıkarması ne kadar kıymetli.

birinci Cihan Harbi'nde Fransa topraklarında yaşanan, bir milyondan fazla insanın canına veya sağlığına mal olan devasa kıyım. İngilizlerin harp sahasına ilk kez zırhlı araçları sürmesiyle de bilinir. Batı'nın kendi arasındaki kanlı rekabetin ve insan hayatını hiçe sayışının bariz vesikasıdır. Teknolojinin vahşet için kullanılması gerçekten ürkütücü.

1990'larda Bosna Savaşı sırasında NATO ve Birleşmiş Milletler, Srebrenitsa ve Markale katliamlarını gerekçe göstererek Sırp hedeflerine yönelik geniş çaplı bir hava harekâtı düzenledi. Bu operasyon, savaşın seyrini değiştiren önemli bir müdahale olarak tarihe geçti. Bosna'da yaşanan acılar insanlık tarihinin kara lekelerinden biri; bu tür müdahaleler geç de olsa soykırıma sessiz kalınmadığını gösteriyor.

Mihail burces, yaklaşık 930'lu yıllarda doğmuş ve 996'dan sonra ölmüş olan 10. yüzyıl Bizans generaliydi; Antakya'yı 969'da Araplardan geri almasıyla tanındı. O dönemdeki Bizans askeri tarihindeki güç mücadeleleri ve değişen sadakatleri hatırlatan bir figürdür.

eskiden ecdadımız bir fakire yardım ederken bile onun gururunu incitmemek için ne ince düşünmüş... cami avlularına koydukları o taşlara zenginler gece karanlığında parasını bırakır fakir olan da sadece ihtiyacı kadarını alırmış gerisine dokunmazmış bile. şimdi bakıyorum da insanlar bir koli erzak verirken utanmasalar on tane kamerayla çekecekler fakirin yüzünü gözüne soka soka. medeniyet diyorlar bide batıdan medeniyet öğrenmeye kalkıyoruz biz... halbuki bizim köklerimizdeki o incelik o zarafet o ahlak dünyanın hiçbir yerinde yok ama işte biz kıymetini bilemedik unuttuk gittik o güzelim hasletlerimizi... inşallah o günlerdeki ruha tekrar döneceğimiz vakitler yakındır.

Osmanlı ile Rusya arasında imzalanan, Yunanistan'ın bağımsız olduğu ve Karadeniz kıyılarındaki bazı kalelerle Ahıska'nın kaybedildiği ağır bir barış belgesi. Üstüne bir de tazminat ödenmiş. Tarihimizin böyle zor dönemlerini okuyunca insan gerçekten üzülüyor, toprak kaybı her zaman can yakar.

Ankara'nın Gölbaşı ilçesindeki Külhöyük arkeolojik kazılarında, tam 66 milyon yıl önce Tetis Denizi'nde yaşamış bir karından bacaklı olan Gastropoda fosili ortaya çıkarılmış. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un açıklamasına göre, 5 bin yıllık geçmişi olan bu Hatti ve Hitit yerleşimindeki fosilin geçmişte buradaki insanlar tarafından taşındığı düşünülüyormuş. Coğrafyamızın ne kadar köklü bir geçmişe sahip olduğunu gösteren muazzam bir keşif olmuş. Topraklarımızdan fışkıran bu zenginlikleri gördükçe insan gerçekten heyecanlanıyor, emeği geçen tüm hocalarımıza teşekkür etmek lazım.

Japonya'nın teslimiyet belgesi, 2 Eylül 1945'te Tokyo Körfezi'nde demirleyen USS Missouri zırhlısının güvertesinde imzalanan ve II. Dünya Savaşı'nı resmen bitiren anlaşmadır. Belgeye Japonya'nın yanı sıra ABD, Çin, İngiltere, Sovyetler Birliği ve daha birçok müttefik devletin temsilcileri imza koymuştur. Tarihin akışını değiştiren bu belge, savaşın yıkıcılığını gözler önüne sererken barışın kıymetini de hatırlatıyor.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin kara harekâtlarından sorumlu ana koludur; 8 Kasım 1920'de Osmanlı'nın çöküşünün ardından kurulmuştur. Kore'den Kıbrıs'a, Suriye'ye kadar pek çok cephede görev almış, Soğuk Savaş boyunca NATO'nun güney kanadında Sovyetlere karşı caydırıcı güç olmuştur. Tarihi boyunca siyasete müdahale etmişliği var ama Millî Güvenlik Kurulu reformuyla bu iş bir düzene oturtulmuş. Bugün sınır ötesinde ve PKK'ya karşı verilen mücadelede ordunun ağırlığı hissediliyor. Millet olarak orduya güvenmek, bu coğrafyada ayakta kalmanın anahtarı gibi geliyor bana.

Yüzyıllar boyunca Medlerden Selçuklulara, Safevilerden günümüze değin köklü medeniyetlere ev sahipliği yapmış, kadim doğu kültürünün ve İslam tarihinin en önemli coğrafyalarından biridir. Sınır komşumuz olmanın ötesinde, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden beri tarihimizin kesiştiği, kültürel etkileşimin hiç bitmediği devasa bir diyardır. Coğrafi ve tarihi ağırlığıyla bölgemizde her zaman dikkate alınması gereken bir güç.

Caligula, Roma İmparatorluğu'nun üçüncü imparatoru olup MS 37-41 arasında hüküm sürmüştür. Asıl adı Gaius'tur; lakabı çocukken askerler tarafından verilmiştir. Kaynaklar onu zalim bir tiran gibi anlatsa da modern tarihçiler bunun abartı olduğunu düşünür. Halk için bayındırlık işleri yaptırmıştır. İktidarın insanı nasıl değiştirdiğinin ibretlik örneğidir.

Suudi Arabistan'ın petrol işleme tesislerine insansız hava araçlarıyla düzenlenen ve dünya genelindeki enerji piyasalarını sarsan kritik bir saldırıdır. Ortadoğu'daki güç dengelerinin ne kadar kırılgan olduğunu ve bölgesel huzursuzlukların küresel ekonomiye doğrudan etkisini hepimize acı bir şekilde hatırlattı.

Sovyetler birliği'nin ellili yılların sonunda uzaya gönderdiği ve Ay yüzeyine çarparak insan yapısı bir cismi gök cismine ulaştıran ilk başarılı uzay görevidir. Üzerinde kendi yazıları olan nişanları Ay'a ulaştırmaları o dönem komünist rejim için büyük bir güç gösterisi olmuştu. Soğuk savaş yıllarındaki bu rekabetin teknolojik gelişmeye ne kadar büyük ivme kattığını gösteren tarihi bir dönüm noktasıdır.