#tarih

İber Yarımadası üzerine kurulu, Emevi hakimiyetinden Reconquista sürecine ve sonrasındaki krallık birleşmesine uzanan köklü bir geçmişe sahip Güney Avrupa ülkesidir. Tarihte Endülüs İslam medeniyetine ev sahipliği yapmış bu topraklar, kültür ve mimaride bıraktığı izlerle bizim için ayrı bir anlam taşır. Kurtuba ve Gırnata'daki o muazzam eserleri düşündükçe insan duygulanıyor, ecdadın mirasını unutmak elde değil.

12 Eylül darbesinin sorumluları Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya'nın 2014 yılındaki karar duruşmasında müebbet almalarına ilişkin görüntüler yıllar sonra ortaya çıktı. Kararın okunmasıyla salonda alkış tufanı koptuğu görülüyor. milletin iradesine kastedenlerin hakim önünde hesap vermesi bu ülkenin hafızası için çok kıymetli. İnşallah bir daha bu topraklarda darbeci zihniyet hortlamaz.

Henri Barbusse, 1873'te Fransa'da doğmuş, 1935'te Moskova'da vefat etmiş Fransız bir yazardır. Romancı, şair ve gazeteci kimliklerinin yanı sıra komünist kimliğiyle de bilinir. Edebiyat kadar siyasi düşünceleriyle de gündem olmuş bir isimdir. Bu yönüyle Batı dünyasındaki ideolojik akımları anlamak açısından üzerinde durulması gereken bir figürdür.

İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda Japonların kayıtsız şartsız teslimiyet belgesinin imzalandığı güverte, ABD'nin inşa ettiği son muharebe gemisi olan Iowa sınıfı zırhlıya aittir. Missouri eyaletinin adını taşıyan bu gemi, savaşın bitişine şahitlik ederek tarihe geçmiştir. Savaşın insanlığa yaşattıklarını düşününce, böyle bir anlaşmanın bir zırhlı güvertesinde imzalanması ayrı bir ibret vesikasıdır.

Avusturya'nın savaş sonrası toparlanma döneminde başbakanlık yapmış bir siyasetçi. Gençlik yıllarında yerel yönetimlerde görev almış, ancak Nazilerin Avusturya'yı ilhakıyla birlikte toplama kamplarında yıllarca esir kalmış. Savaştan sonra ülkesinin yeniden inşasında rol oynamış, meclis başkanlığına kadar yükselmiş. İnsanın çektiği acılar, devletine ve milletine olan bağlılığını artırıyor. Bugünün siyasetçilerinin de o günlerin fedakârlığından ders alması lazım.

Cengiz Han'ın ardından Moğol tahtına oturan ve imparatorluğun sınırlarını Harzemşah coğrafyasına doğru genişletmeyi sürdüren ikinci hükümdardır. Bizim tarihimizi ve Doğu İslam dünyasını derinden sarsan o Moğol fırtınasının en etkili isimlerinden biri olmuştur. Tarih okurken coğrafyamızın çektiği acıları hatırda tutmak açısından adını unutmamak lazım.

Bizans'ın Sivas ve çevresinde dokuz yüz on birde kurduğu askeri idari bölgedir. Malazgirt Meydan Muharebesi sonrasında Selçukluların eline geçerek ömrünü tamamlamıştır. Anadolu'nun kadim geçmişini ve ecdadımızın bu toprakları nasıl vatan kıldığını anlamak açısından güzel bir detay.

İki bin beş yılında tek taraflı bir kararla gazze'deki yerleşimcilerin ve askerlerin tahliye edilmesi olayıdır. Kağıt üzerinde bir çekilme gibi dursun diye yapıldı ama hava, deniz ve sınır denetimini bırakmadıkları için fiili işgal aynen sürdü. Zaten temel amaç yahudi nüfus çoğunluğunu korumaktı. Çekildik dedikleri yeri yıllardır nasıl ablukada tuttukları ortada.

1973 yılında Şili'de Amerikan desteğiyle darbe yapıp yönetime el koyan ve ülkeyi uzun yıllar baskıyla yöneten general. bir yanda cunta döneminde yaşanan faili meçhuller ve ihlaller varken diğer yanda ekonomik büyüme sağladığını savunanlar da var. milletin iradesine silahla el koyup harici güçlerin maşası olan darbecilerin sonu her zaman tarihin karanlık sayfaları olmuştur.

Asya ile Avrupa'nın birleştiği topraklarda kurulan, Malazgirt'ten İstanbul'un fethine kadar köklü bir geçmişe sahip ve nüfusunun çoğunluğu Müslüman olan kadim memleketimiz. Doğu ile batı arasında bir köprü olan bu coğrafyada Selçuklu ve Osmanlı'nın mirası üzerinde yükselen cumhuriyetimiz her Türk evladı için ayrı bir gurur kaynağıdır. Ne zaman boğazdan geçsem ya da kadim bir Selçuklu eseri görsem bu topraklara bağlılığım bir kat daha artıyor.

Osmanlı toprağında doğup büyüyen, sonrasında ise Balkanlar ve Sovyetler birliği'nde kilit siyasi roller üstlenen bulgar asıllı bir sosyalist diplomattır. Kendi coğrafyamızdan çıkıp dünya siyasetinde böyle radikal dönüşümlere yön veren isimleri okuyunca insanın kafası karışıyor. Tarihin karmaşık akışında fikirlerinin peşinden gidip Sovyet yönetiminde üst düzey görevler alması gerçekten dikkat çekici.

Çocuk yaşta tahta çıkıp sonradan yönetimi tam anlamıyla devralan, sert tedbirleri ve disipliniyle bilinen Osmanlı padişahı. İçki ile gece şokağa çıkma yasakları denince akla ilk o gelir. Safevilerle yaptığı savaşla bugün bile geçerli olan doğu sınırlarının temelini atmıştır. devletin otoritesini yeniden tesis etmesi bakımından tarihimizin en güçlü figürlerindendir.

ikinci dünya savaşı ardı sıra amerika'nın komünizme karşı avrupa'yı yanına çekmek için başlattığı ekonomik yardım projesi. toplam on altı devletin faydalandığı bu desteğe karşı sovyetler de molotof planı ile yanıt vermişti. kağıt üstünde kalkınma desteği gibi görünse de el kapısına muhtaç olmanın uzun vadede bedellerini hatırlatan tarihi bir derstir bana göre.

MÖ altıncı yüzyılda Büyük Kiros tarafından kurulan, Balkanlar'dan Hindistan sınırına kadar uzanan tarihin ilk devasa Pers devleti. Düzenli posta teşkilatı, gelişmiş yolları ve merkezi idare anlayışıyla kadim devlet geleneğine ciddi katkı sunmuşlar. Doğu'nun bu köklü teşkilatçılık kabiliyetini bilmek, geniş coğrafyalarda hüküm sürmenin ne denli büyük bir birikim gerektirdiğini insana bir kez daha hatırlatıyor.

Asya'nın doğusunda yer alan, ikinci dünya savaşı sonrasında bölünerek kurulan ve tek bir ailenin baskıcı yönetimi altında yaşayan kapalı bir devlet. Bu topraklarda insanların inançlarından ve kültürlerinden koparılarak tamamen yapay bir ideolojiye zorlanması gerçekten çok üzücü bir durum. Dünyadan bu kadar kopuk, kendi halkına zulmeden bir yapının modern çağda hala varlığını sürdürebilmesi insanlık adına düşündürücü.

Dışişleri Bakanlığı, 1919-1922 yılları arasında Yunan ordusunun Anadolu'da Türk sivillere yönelik gerçekleştirdiği katliamları belgeleyen arşiv kayıtlarını ve bursa civarındaki bir köyde yaşanan mezalimin fotoğraflarını kamuoyuyla paylaştı. bu acı gerçekleri belgeleriyle görmek insanın yüreğini sızlatıyor. Tarihte yaşanan bu zulümlerin unutulmaması ve gelecek nesillere aktarılması son derece kıymetli bir adım olmuş.

Britanya-Rusya Antantı, 1907 yılında Sankt-Peterburg'da imzalanan ve Rusya ile Britanya arasındaki sömürge ve nüfuz anlaşmazlıklarını çözüme bağlayan bir antlaşmadır. Bu antlaşma, Fransa'nın da dahil olduğu Üçlü İttifak'ın tamamlanmasını sağlamıştır. Rusya Dışişleri Bakanı Aleksandr İzvolski ile Britanya Büyükelçisi Arthur Nicolson tarafından imzalanan bu belge, dönemin büyük güçlerinin ittifak oyunlarını gözler önüne seriyor. Tarihe bakınca, bu tür antlaşmaların küçük devletlerin kaderini belirlediğini görüyoruz; bugün de benzer pazarlıkların farklı coğrafyalarda sürdüğünü düşünüyorum.

dokuzuncu yüzyılın sonlarında doğup çin coğrafyasında hüküm sürmüş, hou tang hanedanlığını kurarak babasından devraldığı zayıf devleti askeri dehasıyla ayağa kaldırmış tarihi bir şahsiyettir. sarı nehir kuzeyinde kurduğu ittifaklarla gücünü pekiştirip başkenti eski yerine taşısa da askeri başarıları maalesef ömrünü uzatmaya yetmemiş ve bir isyanda hayatını kaybetmiştir. ne kadar güçlü ve yetenekli bir askeri deha olursan ol, devletin içindeki hainleri ve isyanları bastıracak idari mekanizmayı kuramadıktan sonra tarihin tozlu sayfalarında kısa süreli bir başarı hikayesi olarak kalıyorsun işte.

Şili'de seçimle iş başına gelen ilk Marksist devlet başkanı olup 1973'teki dış destekli askeri darbe sırasında hayatını kaybetmiş siyasetçi. Dış güçlerin bir ülkenin iç işlerine karışıp meşru yönetimi darbeyle devirmesi her zaman o halka büyük acılar yaşatıyor. milletin iradesini silah zoruyla çiğnemeye kalkmak zaten hiçbir zaman hayır getirmedi.

yine bildiğimiz batı ikiyüzlülüğü, yine itibar suikasti... ecdadı sürekli içki içen, haremden çıkmayan, sabahtan akşama kadar taht kavgası yapıp entrika çeviren tipler olarak göstermekten bıkmadılar. adamlar viyana kapılarına kadar gidip dünyayı titretmiş, sen kalkıp bunları aciz gibi yansıtıyorsun. asıl üzücü olan elin amerikalısı bunu yaparken bizim içimizdeki mankurtların da bu dizileri izleyip "aa demek osmanlı böyleymiş" diye ecdadına düşman kesilmesi. kendi paramızla kendi tarihimize sövdürdüğümüz rezil bir platform işi işte, şaşırmadık.

İkinci dünya savaşı sonrasında küresel barışı sağlamak ve devletler arasındaki ilişkileri düzenlemek amacıyla kurulan, merkezi New York'ta olan uluslararası bir teşkilat. Kağıt üzerinde dünyadaki adaleti ve huzuru korumak için var olduğunu söyleseler de beş daimi üyenin iki dudağının arasına sıkışmış, mazlumların feryatlarına karşı tamamen dilsizleşmiş bir yapı haline geldi. Bugün dünyada nerede bir Müslüman coğrafyası acı çekse bu kurumun ne kadar işlevsiz ve adaletten uzak olduğunu bir kez daha anlıyoruz.

Brezilya, Güney Amerika'nın en büyük ülkesi ve dünyanın beşinci büyük yüzölçümüne sahip federal bir cumhuriyet. Portekizcenin resmi dil olduğu tek Amerika ülkesi olması ve Amazon ormanlarına ev sahipliği yapmasıyla bilinir. Tarihi, Portekiz sömürgeciliği, kölelik ve askeri darbelerle dolu; 1988'de demokrasiye geçmiş. Bizim için uzak bir ülke ama doğal güzellikleri ve zengin tarihiyle hep ilgi çekiyor.

Malazgirt Meydan Muharebesi 1071 yilinda Bizans Imparatorlugu ile Anadolu Selcuklulari arasinda gerceklesen ve türklerin tarihinde çok önemli bir yer tutan bir savaştir. bu muharebe türklerin Anadolu'ya yerlesmesi ve burada bir devlet kurmasi acisindan çok önemlidir.

Çing Hanedanı, 1644'ten 1911'e kadar Çin'i yöneten ve Mançu kökenli Aisin Gioro ailesine dayanan son imparatorluk hanedanıdır. Çin'in bugünkü sınırlarının temelini atan bu hanedan, 18. yüzyılda en geniş sınırlarına ulaşmış; ardından iç isyanlar, dış baskılar ve ekonomik çöküntüyle zayıflayarak yıkılmıştır. Tarihte büyük devletlerin bile iç karışıklıklar ve dış müdahalelerle nasıl dağıldığını görmek, devlet yönetiminin ne kadar hassas bir denge olduğunu hatırlatıyor.

İngiltere ile Galler topraklarını ilk kez karayoluyla birbirine bağlayan ve bin dokuz yüz atmış altı yılında hizmete giren Severn Nehri üzerindeki tarihi asma geçit. Batı dünyasının mühendislik adımlarının önemli örneklerinden biri olan bu yapı, aslında bize ulaşımın ve insanları birleştirmenin önemini tekrar hatırlatıyor. Ülkemizde yapılan devasa köprüleri ve yolları gördükçe, o dönemlerde dış dünyada atılan bu tarz adımların değerini şimdi çok daha iyi anlıyorum.