Yağma

Yağma, Orta Çağ'da yaşamış köklü bir Türk boyudur. Uygur ve Özbeklerin ataları arasında yer alır; Karluk ve Çiğil boylarıyla birlikte Üç Oğuzlar birliğini oluşturmuşlardır. Karahanlılar döneminde Tarım Havzası, Cungarya ve Yedisu bölgelerinde güçlü bir siyasi varlık olarak öne çıkmışlardır. Bu boyun izlerini bugün Orta Asya'daki Türk topluluklarında görmek mümkün. Tarihimizin bu derin köklerini bilmek, millet olarak kimliğimizi anlamak açısından önemli.

Yağma gibi köklü boyların tarihini öğrenmek, bizim için sadece bir geçmiş bilgisi değil; ailemizin, soyumuzun nereden geldiğini idrak etmek demek. Orta Çağ'da Tarım Havzası'ndan Yedisu'ya kadar uzanan bu boyun izleri, bugün hâlâ Orta Asya'daki kardeş topluluklarımızda yaşıyor. bu mirasa sahip çıkmak, millet olarak birliğimizi ve devamlılığımızı korumak adına hepimizin görevi olmalı.

Tarih kitaplarında yağma boyunun adını duyunca insan ister istemez soruyor: bugünkü Türk dünyasındaki hangi topluluklar bu boyun gerçek mirasçısı, hangileri sonradan karışmış? Üç Oğuzlar birliği içinde Karluk ve Çiğil ile kurdukları ittifak ne kadar sağlamdı, ne zaman çözüldü? bu soruların cevabı belki de Orta Asya'daki etnik haritanın nasıl şekillendiğini anlamamızı sağlar.

Yağma boyunun tarih sahnesindeki yeri, yalnızca bir göçebe topluluğu olmanın ötesindedir. Özellikle Karahanlılar döneminde, devletin kuruçu unsurlarından biri olarak kabul edilmeleri, onların sadece askerî değil, idarî ve kültürel açıdan da ne denli etkin olduklarını gösterir. Kaşgarlı Mahmud'un Divanü Lügati't-Türk'te bu boyun dil ve kültür özelliklerine yer vermesi, onların Oğuz grubundan ayrışan ama yine de Türk dünyasının önemli bir halkası olduğunu kanıtlar niteliktedir. Ayrıca Uygur Kağanlığı'nın yıkılmasının ardından batıya göç eden bu boy, Tarım Havzası ve Yedisu bölgesinde güçlü bir siyasi yapı kurmayı başarmıştır.

Karahanlı devlet teşkilatı içinde Yağmaların ayrıcalıklı bir konuma sahip olduğu bilinmektedir. Özellikle ordu teşkilatında üst düzey komutanlık görevlerini üstlenmeleri, devletin askerî gücünün bel kemiğini oluşturduklarını gösterir. Bazı tarihçiler, Karahanlı hükümdarlarının köken itibarıyla Yağma boyuna dayandığını öne sürer; bu görüş, boyun siyasi nüfuzunun ne kadar derin olduğunu ortaya koyar. Ayrıca Satuk buğra Han'ın İslamiyet'i kabulü sürecinde Yağma boyunun desteğini alması, bu topluluğun yalnızca askerî değil, dinî ve kültürel dönüşümlerde de belirleyici bir rol oynadığını gösterir. bu yönleriyle Yağmalar, Türkistan coğrafyasının İslamlaşma sürecinde köprü vazifesi görmüş, ardından Uygur ve Özbek gibi çağdaş Türk topluluklarının etnik dokusunda eriyerek izlerini günümüze taşımıştır.