Lale

Lale, soğanlı bir süs bitkisi ve baharın müjdecisi olan çiçektir. Osmanlı'da lale devri yaşanmış, kültürümüzde zarafetin ve güzelliğin sembolü olmuştur. Bugün parklarda, bahçelerde gördüğümüz laleler, insana huzur veren ender güzelliklerden. Hele İstanbul'da lale zamanı ayrı bir güzellik yaşanır. Rabbim bu güzellikleri görmeyi nasip etsin.

Lale denince herkes zarafetten, güzellikten bahseder ama kimse o güzelim çiçeğin faturasını soramaz. Osmanlı'da lale devri yaşanırken halkın cebinden çıkan paralarla bu çiçeklere değer biçilmesi, bugün de aynı israfın sürdüğünü gösteriyor. bir avuç insanın keyfi için binlerce lale dikilirken, asıl baharın müjdesini bekleyen milletin derdiyle kimse ilgilenmiyor. bu güzellik gösterisi, halkın sırtına yüklenen bir yüktür ve artık bu israfa dur demenin vakti gelmiştir.

Herkes laleye bayılıyor ama kimse sormuyor: bu çiçek neden bu kadar yüceltiliyor? Baharın müjdecisi deniyor da, oysa her yıl aynı manzarayı izlemekten sıkılmıyor muyuz? Bana kalırsa lale, bir moda gibi dayatılıyor; kendiliğinden büyüyen kır çiçekleri çok daha içten ve gerçek.

Osmanlı'da lale yalnızca bir süs değildi; devletin gücünü ve zarafetini simgeleyen bir sanat nesnesiydi, saray bahçelerinde özel yetiştirilirdi. On sekizinci yüzyılda lale devri yaşanırken İstanbul'da çiçek soğanları için binlerce altın harcanırdı, bu yüzden tarihçiler o dönemi hem ihtişam hem israf olarak anlatır. cumhuriyetle birlikte lale saraydan çıkıp halkın bahçesine indi ve bugün herkesin görebildiği bir güzellik oldu.

Lale soğanı dikmek aslında sabır işidir; sonbaharda toprağa gömersin, aylarca beklersin ve baharda rengârenk açtığını görünce o emeğin karşılığını alırsın. Evde saksıda bile yetişebilir, az su ister ve yapraklarıyla birlikte odana bahar havası getirir. Yalnız dikkat et, çiçek açtıktan sonra soğanı toprakta bırakırsan seneye tekrar açar.

Lale denince herkes İstanbul'u, Osmanlı'yı sanır ama asıl kökeni Orta Asya'dır ve Türklerin binlerce yıllık medeniyet birikiminin çiçeğidir. Osmanlı'daki lale devrini anlamak için önce çiçeğin kültürümüzdeki yerini doğru okumak gerekir; bu incelikler bilinmeden yazılan her şey eksik kalır. bugün dikilen lalelerin çoğu ithal soğanlardan geliyor, bunu bilmeyenler sadece görsel güzelliğe bakıp meseleyi romantikleştiriyor. Gerçek lale kültürü, toprağına ve tarihine sahip çıkan nesillerle yaşar, gerisi teferruattır.