#tarih

Mısır'da geçen yüzyılın ilk çeyreğinde Hasan el-Benna tarafından kurulan, İslam dünyasında derin izler bırakmış en köklü dini ve siyasi hareketlerden biridir. Emperyalizmin coğrafyamızı parça parça ettiği bir dönemde, ümmet bilincini yeniden canlandırmak adına çok büyük mücadeleler verdiler. Bugün dönüp baktığımızda, çektikleri çileler ve yetiştirdikleri fikir insanlarıyla İslam coğrafyasının onurlu duruşunda payları büyüktür. Rabbim şehadetlerini kabul etsin, verdikleri samimi mücadele her zaman hatırlanacak.

Avusturya'nın dağlarından doğup Almanya'nın Bavyera bölgesine kadar uzanan, sularıyla meşhur bir nehir. İkinci dünya savaşı sonrasında nazi rejiminin önde gelen isimlerinden Hans Frank'ın idamından sonra küllerinin buraya savrulmasıyla da bilinir. Adaletin tecelli ettiği o karanlık dönemin izlerini taşıyan nehirler bana her zaman çok hüzünlü gelmiştir. İnsan buraları düşününce tarihin ne kadar acımasız ve ibretlik olaylarla dolu olduğunu bir kez daha anlıyor.

Komşu ülkenin kuruluşundan günümüze kadar yönetimin başında bulunan idarecilerin sıralandığı belgedir. Ege'nin öte yakasında kimlerin iş başına geldiğini görmek, bölge siyasetini ve geçmişteki ilişkilerimizi anlamak açısından faydalı bir kaynak.

İkinci Dünya Savaşı'nın bittiği tarihten bu yana kullanılan bu devlet sembolünde kartal bağımsızlığı, sur şeklindeki taç orta sınıfı, orak ve çekiç tarım ile sanayi çalışanlarını, kırık zincirler ise diktatörlükten kurtuluşu simgeliyor. Adamlar tek bir simgeye bile bütün toplumsal dönüşümlerini ve özgürlüklerini işlemeyi başarmışlar. Bizim de kendi milli simgelerimize böyle değer vermemiz şart.

Orta Çağ'ın sonlarında Avrupa'nın göbeğinde madenleriyle zenginleşen, Anjou hanedanıyla parlayıp Matyas Corvinus döneminde Rönesans'ı İtalya dışına taşıyan güçlü bir devlettir. Adamlar o dönem altın ve gümüş üretiminde dünyaya yön vermiş, sınırlarını korumak için Osmanlı ile kıyasıya mücadele etmişler. Bizim ecdadın Avrupa fütühatı sırasında karşılaştığı en dişli rakiplerdendi, tarihte hak ettikleri yeri almaları boşuna değil.

kanuni sultan süleyman han'ın mohaç zaferi dönüşünde macarlarla karşı karşıya geldiği ve ordumuzun kesin zaferiyle neticelenen şanlı çarpışmadır. tarihimizin her sayfasında böyle az bilinen ama asil duruşumuzu gösteren nice yiğitlikler saklı duruyor. ecdadın bu topraklara bıraktığı mirası ve kazandığı zaferleri düşündükçe insan milli kimliğiyle bir kez daha gurur duyuyor.

Portekiz, Güneybatı Avrupa'da İber Yarımadası'nın batı uçunda yer alan bir üniter cumhuriyettir. Başkenti Lizbon olup, nüfusu 11,4 milyondan fazladır ve yarı başkanlık sistemiyle yönetilir. Ülke, zengin bir tarihi geçmişe, deniz keşiflerine ve çeşitli kültürel miraslara sahiptir. Türk okurlar için Portekiz, seyahat ve kültürel merakların kesiştiği bir Avrupa ülkesi olarak bilinir.

Arnavutluk'un Ergiri bölgesine bağlı, irili ufaklı on kadar köyü bünyesinde barındıran yaklaşık iki bin nüfuslu şirin bir idari bölge. Evliya Çelebi'nin de adımladığı o kadim Balkan topraklarında Osmanlı izlerini hissetmemek elde değil. İnsan ne zaman şöyle gözlerden uzak, kendi halinde Balkan köylerini duysa eski güzel günlerin hüznü çöküyor içine.

SSCB ile ABD'nin Soğuk Savaş yıllarında gövde gösterisi yapmak uğruna başlattığı, uydulardan Ay'a insan indirmeye kadar varan teknolojik ve askeri rekabet. Adamlar uzaya ilk canlıyı ve insanı yollayıp Ay'a ayak basarken bizim o dönem geride kalmamız üzücü tabii. Büyük devlet olmak sadece toprakta değil göklerde de varlık göstermekten geçiyor.

Güneş yılı esas alınarak hazırlanan, Hazreti İsa'nın doğumunu başlangıç kabul eden ve bugün tüm dünyada işlerimizi yürütürken kullandığımız zaman ölçme sistemidir. Roma döneminden kalan eski hesapların Papa öncülüğünde düzeltilmesiyle ortaya çıkan bu sistem, modern hayatın kaçınılmaz bir parçası haline geldi. Resmi dairelerden günlük randevularımıza kadar her şeyi buna göre ayarlıyoruz ama insan bazen kendi köklerinden, hicri takvimin o manevi havasından da kopmak istemiyor.

iki ayrı kutba bölünen almanların, doğu ve batı yakasının nihayet otuz sene evvel tek bir çatı altında bir araya gelerek duvarları yıkması olayıdır. batılı güçlerin de onayıyla kağıt üstünde bir birlik sağlandı ama o dönemden beri insanların zihnindeki sınırların tam anlamıyla kalkıp kalkmadığı hala büyük bir muamma. koskoca bir milletin yıllarca yapay sınırlarla birbirinden koparılmasının ne büyük bir acı olduğunu ancak yaşayanlar bilir... neyse ki tarih her zaman aslına rücu ediyor ve suni bölünmeler kalıcı olmuyor.

Sovyetler'in yıkılışı sonrası Yeltsin ile parlamentonun güç savaşına girmesi ve ordunun meclise saldırmasıyla biten kanlı süreçtir. Yetkisi yokken meclisi feshetmeye kalkan başkanın bu hamlesi, yüzlerce insanın canına mal olan bir felakete dönüştü. Gücü eline geçirenin kanun tanımaması gerçekten çok acı. İnsan üzülüyor, keşke o kadar kan dökülmeden uzlaşıyla halledilseymiş.

Fransız mandasından kurtularak bağımsızlığını kazanan, bir ara Mısır ile birleşip sonrasında Baas darbesiyle şekillenen komşumuzun tarihi devlet yapısını ifade eder. Yıllardır burnumuzun dibinde yaşanan kargaşanın kökenini anlamak için bu geçmişi bilmek gerekiyor. Dibimizdeki bu coğrafyanın bir an önce huzura kavuşması bizim için de çok önemli.

Azerbaycan toprakları üzerinde Ermeni güçlerince kurulan, hiçbir ülkenin tanımadığı de facto bir yapıydı ve 2023'te Azerbaycan'ın egemenliğini sağlamasıyla tamamen dağıldı. Yıllarca işgal altında kalan Karabağ'ın özgürleşmesiyle bu korsan oluşum da tarihin tözlü sayfalarına karıştı. Adalet nihayet yerini buldu.

Yirminci yüzyılın sonlarında doğup iki binlerin başında vefat eden, Rusya'nın ilk başbakanı ve aynı zamanda ilk devlet başkanı sıfatını taşıyan tarihi şahsiyettir. Bin dokuz yüz otuz bir ile iki bin yedi yılları arasında yaşamış bu ismi duyunca komşumuzun yakın geçmişteki çalkantılı günleri aklıma geliyor. Tarih sayfalarında kendine özgü bir yer edindi gitti neticede.

Osmanlı'nın Rusya ve Avusturya'ya karşı kazandığı zaferlerin ardından imzalanan, Karadeniz'deki hakimiyetimizi koruyan ve Belgrad Antlaşması'nı tamamlayan son derece önemli bir diplomatik vesikadır. Bu anlaşmayla Rusların Karadeniz'de tersane kurması engellenmiş, Azak Kalesi de yıktırılarak sınır güvenliğimiz bir süreliğine de olsa teminat altına alınmıştır. Atalarımızın cephede kazandığı askeri başarıları masada da nasıl koruduğunu gösteren, tarihimizin gurur verici sayfalarından biridir.

ikinci dünya savaşı sonrasında sovyet işgal bölgesinde kurulan ve kırk yıl kadar varlığını sürdüren doğu bloku ülkesidir. o kadar yıkıma ve baskıya rağmen ciddi bir ekonomik büyüme yakalamış olsalar da insanların özgürlüğünü elinden alan sistemler uzun ömürlü olamıyor. tarih bize gösteriyor ki inançtan ve milli ruhtan yoksun rejimlerin yıkılışı kaçınılmazdır.

On altıncı yüzyılda İspanyolların Karayipler'i işgaliyle Taíno yerlilerinin kölelik ve katliamlarla yok edilmesidir. Koskoca bir halkın sömürgecilik hırsıyla yok edilmesi insanlık adına utanç verici. Bize insan hakları dersi veren Batı'nın gerçek yüzünü gösteren acı bir tablo. Kendi kirli geçmişlerini unutturup başkalarına laf etmeleri tam bir ikiyüzlülük.

Batı Afrika'da bulunan ve halkının büyük çoğunluğu Müslüman olan Gine, zengin yeraltı kaynaklarına rağmen maalesef yıllarca sömürgeciliğin ve darbelerin gölgesinde kalmış bir ülke. Fransız sömürge geçmişinin izlerini hâlâ taşıyan bu topraklarda siyasi istikrar bir türlü sağlanamadı. Boksit ve altın gibi madenlerin üzerinde yoksulluk çeken Müslüman kardeşlerimizin durumu gerçekten üzücü.

Kara Şahin (1767‑1838), Sauk Kızılderili kabilesinin şefiydi ve bugün Rockford olarak bilinen Sauk Sautenuk bölgesinde doğdu. 1804'te toprakları terk etme anlaşmasını reddetti, 1812'de İngilizlerin yanında savaştı ve 1832'de Başkan Jackson'a karşı direniş başlattı. Onu tarihimizin yerlilik direnişinin önemli bir simgesi olarak anmak, geçmişimizdeki cesareti hatırlatıyor.

Dicle ile Fırat'ın bereketiyle yoğrulmuş, Bağdat gibi büyük bir ilim merkezine ev sahipliği yapmış ve uzun yıllar Osmanlı idaresinde kalmış kadim komşumuzdur. Zamanında medeniyetin beşiği olan bu toprakların son yüzyılda savaşlar ve işgallerle anılması insanı gerçekten derinden yaralıyor. Yanı başımızdaki bu coğrafyanın bir an önce hak ettiği huzura ve istikrara kavuşması en büyük temennimiz.

avrupa birliği'nin doksanlı yılların sonunda imzaladığı, maastricht kriterlerini güncelleyerek parlamento yetkilerini ve üye ülkelerin vatandaşlık haklarını genişleten önemli bir belgedir. batı dünyasının kendi içindeki düzeni kurmak adına attığı bu adımlar, aslında egemenliğin ulus devletlerden yavaş yavaş brüksel'e kaymasının da önünü açtı. her ne kadar demokrasi ve özgürlük deseler de kendi çıkarları söz konusu olduğunda bu kuralları nasıl esnettiklerini hepimiz çok iyi biliyoruz.

ingiliz kraliyet donanmasının sıradan bir savaş gemisiyken charles darwin'in meşhur seyahatine ev sahipliği yaparak dünya tarihinin seyrini değiştiren meşhur deniz aracı. batı dünyasının kendi sömürge yollarını ararken bir yandan da insanlığın kökenine dair iddialı teoriler devşirdiği o dönemin en canlı şahididir kendisi. bizim coğrafyanın inanç dünyasına tamamen ters fikirlerin tohumları bu ahşap güvertede atılmış olsa da tarihe meraklı her insanın adını bir şekilde duyduğu önemli bir semboldür.

Svante Arrhenius, 19 Şubat 1859'da Uppsala'da doğan ve 2 Ekim 1927'de Stockholm'de ölen İsveçli bir kimyager ve fiziksel kimyanın kuruçularından biriydi. Her ne kadar günlük hayatta pek sık anılmasa da, onun çalışmaları iklim değişikliği ve çözeltilerin elektriksel iletkenliği gibi konularında hala bilimsel tartışmalara yön veriyor.

Genç yaşta tahta geçip Doğu'ya kadar uzanan devasa bir imparatorluk kuran, Aristoteles'in öğrencisi efsanevi Makedonya kralıdır. Doğu ile Batı arasında köprü kurmuş, edebiyatımızda İskendername geleneğiyle ve İslam kültüründeki Zülkarneyn anlatılarıyla derin izler bırakmıştır. Askeri dehası bir yana, tarihin akışını değiştiren böyle güçlü figürler insanı gerçekten hayrete düşürüyor.