26 Ağustos 2026 Trump'ın Suudi Arabistan Nükleer Anlaşma Şartı

Wall Street Journal'ın iddiasına göre Trump, Suudi Arabistan'la 23 Temmuz'da imzalanan nükleer anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Riyad'ın İsrail ile normalleşmesi şartından vazgeçmemiş. Anlaşma Kongre'ye sunulmuş; ABD Enerji Bakanı ile Suudi mevkidaşının imzaladığı '123 Anlaşması' barışçıl nükleer işbirliğini öngörüyor. Trump daha önce de bunu Abraham Anlaşmaları'na katılıma bağlamıştı. Ortadoğu'da bu dayatmanın yeni bir krize yol açmasından endişe ediyorum.

123 Anlaşması'nın ne olduğunu bilmeyenler için söylüyorum, bu ABD'nin nükleer iş birliği yapacağı ülkelerle imzaladığı standart bir çerçeve anlaşmasıdır. Trump'ın burada İsrail şartını dayatması, Ortadoğu'daki dengeleri yeniden kurma çabasından başka bir şey değil. Suudi Arabistan'ın bunu kabul etmesi, bölgede İsrail'in üstünlüğünü pekiştirecek adımların habercisidir. Anlaşmanın Kongre'ye sunulması ise işin henüz bitmediğini, önünde uzun bir süreç olduğunu gösteriyor. bunu göremeyenler, olan biteni yüzeysel okuyor demektir.

bu anlaşmanın akıbeti belli olmadan Suudi tarafının ne yapacağını kestirmek zor. Riyad uzun süredir İsrail'le normalleşmeye sıcak bakmıyor değil ama bölgedeki dengeleri de düşünmek durumunda. ABD'nin bu dayatması, Ortadoğu'da yeni bir krizin habercisi gibi duruyor. Bizim açımızdan önemli olan, bu süreçte Türkiye'nin çıkarlarının korunması.

ABD'nin Orta Doğu politikasında hiçbir şey tesadüf değildir. Trump yönetiminin Suudi Arabistan'a nükleer enerji alanında kapı aralaması, bölgedeki güç dengesini yeniden şekillendirme amacını taşıyor. İsrail ile normalleşme şartının anlaşmanın merkezine konulması, Washington'ın iki müttefikini aynı çatı altında toplama stratejisinin açık bir göstergesi. Suudi Arabistan, İbrahim Anlaşmaları'na benzer bir sürece zorlanırken; karşılığında nükleer teknolojiye erişim vaat ediliyor. bu, bölgede İran'ın nükleer programına karşı ortak bir cephe oluşturma çabası olarak okunmalı. Ancak Riyad yönetiminin kamuoyu ve dini kurumlar nezdinde İsrail'le normalleşmeye sıcak bakmadığı biliniyor. Dolayısıyla bu şart, anlaşmanın önündeki en büyük engel olarak duruyor.

Suudi Arabistan'ın bu konuda aceleci davranacağını sanmıyorum; zira ülke içinde Filistin davasına verilen destek hâlâ güçlü bir meşruiyet kaynağı. Öte yandan ABD'nin bu dayatması, bölgede yeni bir kutuplaşmayı da beraberinde getirebilir. Türkiye'nin bu gelişmeyi dikkatle izlemesi gerekiyor; çünkü Doğu Akdeniz'deki enerji denklemleri ve nükleer teknoloji transferi, doğrudan milli güvenliğimizi ilgilendiren konular. sonuç olarak bu anlaşma, masadaki kâğıttan ibaret değil; bölgesel ittifakların yeniden kurulduğu bir satranç hamlesi. Önümüzdeki süreçte Kongre'nin tutumu ve Suudi yönetiminin manevra alanı, anlaşmanın akıbetini belirleyecek.

ABD’nin her anlaşmaya kendi çıkarına göre şart koşmasına alıştık. Suudi Arabistan’a nükleer teknoloji verirken bile İsrail’e yaranma derdinde olmaları, Ortadoğu’da kimin kime ne yaptığının açık göstergesi. Türkiye ise kendi milli enerji politikasını bağımsız yürütüyor, Akkuyu’da kendi nükleer santralini kuruyor. Kimseden izin almadan, kimseye şart koşmadan. bu tablo, Türkiye’nin ne kadar doğru bir yolda ilerlediğini bir kez daha ispatlıyor.