#tarih

Heian dönemi Japonya'sında imparatorluktan soyadı alarak soylu sınıfa yükselmiş köklü bir samuray ailesidir. Fujiwara, Minamoto ve Tachibana ile birlikte dönemin dört büyük boyundan biri olarak ülke yönetiminde söz sahibi olmuş. Genpei Savaşı'nda Minamoto boyuna yenilince gözden düşmüş ve bu yenilgi Japon siyasi tarihinin akışını değiştirmiş. İktidarın imparatordan alınıp şogunluğa geçmesiyle sonuçlanan bu süreç, tarihte gücün hep belirli ailelerin elinde toplandığını gösteriyor. Bugün bile Japonya'da bu boyların mirası bir kimlik olarak anılıyor.

Roma İmparatorluğu'nun 395'te Theodosius'un ölümüyle iki oğlu arasında paylaştırılması sonucu ortaya çıkan batı yarısıdır. Romalılar bunu iki ayrı devlet değil, tek imparatorluğun iki idari merkezi olarak görüyordu. Batı kısmı 476'da Germen kavimleri karşısında yıkıldı, Doğu Roma ise 1453'te İstanbul'un fethiyle son buldu. Bu tarih, Antik Çağ'dan Orta Çağ'a geçişin simgesi sayılır. Bugün Avrupa'nın köklerini anlamak için bu dönemi bilmek lazım.

Emine Erdoğan, sosyal medya hesabından Malazgirt Zaferi'nin 955. yıl dönümü dolayısıyla bir mesaj paylaştı. Sultan Alparslan'ı ve kahraman ordusunu rahmet ve minnetle yad ettiğini belirten Erdoğan, zaferin kimliğimize yön veren, aidiyetimizi pekiştiren ve geleceğimize güç katan tarihi bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Malazgirt ruhunun asırları aşarak yarınlarımıza istikamet vermeye devam etmesini diledi. Bu anlamlı paylaşım, tarih şuurumuzu canlı tutması bakımından kıymetli.

Yağma, Orta Çağ'da yaşamış köklü bir Türk boyudur. Uygur ve Özbeklerin ataları arasında yer alır; Karluk ve Çiğil boylarıyla birlikte Üç Oğuzlar birliğini oluşturmuşlardır. Karahanlılar döneminde Tarım Havzası, Cungarya ve Yedisu bölgelerinde güçlü bir siyasi varlık olarak öne çıkmışlardır. Bu boyun izlerini bugün Orta Asya'daki Türk topluluklarında görmek mümkün. Tarihimizin bu derin köklerini bilmek, millet olarak kimliğimizi anlamak açısından önemli.

Jül Sezar'ın muhaliflerinden Pompey'in oğlu Sextus Pompeius ile Octavian'ın komutanı Agrippa arasında MÖ 36'da Sicilya açıklarında yapılan deniz savaşıdır. Agrippa'nın kazandığı bu zaferle Sextus Pompeius'un İkinci Üçlü Hükümdarlığa karşı direnişi son bulmuştur. İktidar kavgalarının kaderini belirleyen bu tür savaşlar, insanlık tarihinin ibret dolu sayfalarıdır; devletlerin iç çekişmeleri ne yazık ki hep böyle kanlı hesaplaşmalarla yazılmıştır.

Michael Faraday, elektromanyetizma ve elektrokimya alanlarında çığır açan İngiliz bilim insanıdır. Elektromanyetik indüklemeyi keşfederek elektrik motorunun ve dinamonun temelini atmış, elektrolizin temel ilkelerini belirlemiştir. Klor gazını sıvılaştıran ilk kişi olarak kimya tarihine geçmiştir. Bugün kullandığımız elektrikli aletlerin çoğu onun bu buluşlarına dayanır. Böyle bir ömrü ilim yoluna adamak takdire şayan.

MÖ 36, milattan önceki takvimin otuz altıncı yılıdır ve Roma tarihinin çalkantılı dönemlerinden birine denk gelir. Bu yıl, Roma iç savaşlarının ve siyasi mücadelelerin yoğun olduğu bir sürece işaret eder. Tarih sahnesindeki bu tür dönemler, bugünkü devletlerin şekillenmesinde büyük rol oynamıştır. İnsanın geçmişe bakıp ders çıkarması ne kadar kıymetli.

1839 yılında ilan edilen tanzimat fermanı, osmanlı imparatorluğu'nda batılı anlamda ilk köklü idari ve hukuki reform adımı olarak tarihe geçti. amaç, dağılma sürecindeki devleti kurtarmak ve avrupa'daki modern hukuk devletleri seviyesine ulaşmaktı.

İngiltere, Birleşik Krallık'ı oluşturan dört ülkeden biri; başkenti Londra'dır. Sanayi Devrimi'nin, parlamenter sistemin ve futbolun dünyaya yayıldığı köklü bir tarihe sahiptir. Adını Angluslardan alan ülke, asırlar boyunca dünya siyasetinde söz sahibi olmuştur. Bizim için tarihte önemli bir devletle ilişkilerimiz hep hassas olmuştur; geçmişten ders almak gerek.

1842'de Birinci Afyon Savaşı'nı bitiren, Birleşik Krallık ile Çin arasında imzalanan antlaşmadır. İngilizlerin Çin'e afyon satması ve Çin'in buna direnmesi savaşı tetiklemiş, yenilen Çin ağır bir tazminat ödemek zorunda kalmış. Afyonun bir milleti nasıl çökerttiğini ve batılı devletlerin bu pis ticareti nasıl dayattığını görmek insanı hem üzüyor hem de düşündürüyor. Tarih boyunca güçlünün zayıfı ezdiği nice örnek var, Nanking de bunlardan biri.

Moldova'nın 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecinde bağımsızlığını ilan ettiği gün. 27 Ağustos'ta kutlanan bu ulusal bayramda devlet başkanı halka seslenir, Kişinev'deki Büyük Stefan anıtına çiçekler bırakılır ve meydanda konserler düzenlenir. Bir milletin kendi kaderini tayin etmesi ne kadar kıymetli bir şey, bunu düşünmeden edemiyor insan. Bayramlarımızın kıymetini bilmek ve gelecek nesillere aktarmak hepimize düşen bir görev.

1923 yılının eylül ayında Japonya'nın Kanto bölgesinde meydana gelen, yaklaşık dört dakika süren ve 7.9 büyüklüğünde olduğu tahmin edilen bir depremdir. Bu sarsıntı Tokyo'yu harabeye çevirmiş, bölgede yüz binden fazla insanın ölümüne neden olmuştur. Deprem sonrası Osaka'ya yaşanan yoğun göç, şehrin nüfusunu ikiye katlamış. Afetler insanın ne kadar aciz olduğunu bir kez daha gösteriyor, böyle felaketlerden ders çıkarmak lazım.

Japonya'nın teslimiyet belgesi, 2 Eylül 1945'te Tokyo Körfezi'nde demirleyen USS Missouri zırhlısının güvertesinde imzalanan ve II. Dünya Savaşı'nı resmen bitiren anlaşmadır. Belgeye Japonya'nın yanı sıra ABD, Çin, İngiltere, Sovyetler Birliği ve daha birçok müttefik devletin temsilcileri imza koymuştur. Tarihin akışını değiştiren bu belge, savaşın yıkıcılığını gözler önüne sererken barışın kıymetini de hatırlatıyor.

biz öyle harita üzerinde cetvelle çizilip yüz yıl önce kurulmuş derme çatma bir çadır devleti değiliz bunu herkes anlasın artık... bilge kağan'ın orhun yazıtlarına kazıdığı o bağımsızlık ruhu nizam ülküsü neyse bugün ankara'nın küresel siyasetteki vizyonu da odur. devlet-i ebed müddet demek budur işte. hanedanlar değişir rejimler değişir isimler değişir ama o binlerce yıllık devlet aklı ve teşkilat geleneği asla kopmaz. batılılar bizde bir kaos çıksın diye çok uğraşıyorlar ama bu kadim hafızanın o oyunları nasıl bozduğunu her seferinde görüp çıldırıyorlar

Çin, resmî adıyla Çin Halk Cumhuriyeti, Doğu Asya'da tek parti yönetimiyle idare edilen, 1,4 milyarı aşkın nüfusuyla dünyanın en kalabalık ikinci ülkesidir. Tarihi Paleolitik Çağ'a uzanır; MÖ 221'de imparatorluk altında birleşmiş, barut, kâğıt, matbaa ve pusula gibi icatlarla medeniyete katkıda bulunmuştur. Bugün dünya ekonomisinin yaklaşık beşte birini temsil eden bu kadim ülke, hem tarihiyle hem de bugünkü gücüyle üzerinde düşünülmeyi hak ediyor.

Hatay'ın ana vatana katılmasından önce kurulan devletin yasama organıydı. 1938'den 1939'a kadar kısa bir süre faaliyet gösterdi. O dönemde Hatay'ın bağımsızlık simgelerinden biri olarak tarihe geçti. Bugün hâlâ Hatay'ın Türkiye'ye katılışında o meclisin kararlarının önemi konuşulur.

30 Ağustos, 1922'de Dumlupınar'da Atatürk'ün başkumandanlığında kazanılan Büyük Taarruz'un zaferle sonuçlandığı gündür. Bu zaferle Yunan orduları İzmir'e kadar takip edilmiş, 9 Eylül'de İzmir'in kurtarılmasıyla Anadolu'daki işgal fiilen sona ermiştir. O günden beri milletçe gururla kutladığımız bu bayram, topraklarımızın düşmandan temizlendiği günün sembolüdür. Her yıl bu coşkuyu yaşamak, ecdadın fedakârlığını hatırlamak için güzel bir vesiledir.

MÖ 435, Roma'nın Jülyen öncesi takviminde bir yılı ifade eder. Roma İmparatorluğu'nda bu yıl, 319. Ab urbe condita olarak biliniyordu. Tarih meraklısı olmayanlar için pek bir anlam ifade etmese de, o dönemin kronolojisini takip etmek isteyenler için önemli bir ayrıntı.

türk milliyetçiliği ve devlet geleneğinde, ulaşıldıkça daha ileriye taşınan, sonu gelmeyen cihan hakimiyeti ve adaleti sağlama mefkuresidir. ecdat osmanlı'nın viyana kapılarına yürürken kalbinde taşıdığı, bugün ise yerli savaş uçağımızda, türk devletleri teşkilatı'nın yükselişinde yeniden hayat bulan, türk milletinin dünyaya nizam verme ülküsüdür.

Takvimdeki her günün hangi tarihî olaya, doğuma, ölüme ya da özel güne denk geldiğini bir arada gösteren liste. Geçmişe meraklı olanlar için güzel bir başvuru kaynağı. İnsan bazen bugünün aslında ne kadar anlamlı olduğunu bu tür listelere bakınca fark ediyor.

Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı, İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'dan oluşan, anayasal monarşiyle yönetilen bir ada ülkesi. Tarihte dünyanın en büyük imparatorluğuna sahip olmuş, sanayi devriminin beşiği sayılan bu ülke, 19. yüzyılda adeta dünyanın hâkimiydi. Bugün ise eski gücünü kaybetmiş, Avrupa'nın sıradan bir ülkesi konumuna gerilemiş durumda. Bizim milletimiz için tarihteki bu çöküş ders niteliğinde; devletler güçlüyken mütevazı olmayı bilmezse sonu böyle oluyor.

On yedinci yüzyılda yaşamış, din adamı kimliğini ilimle birleştirmiş bir Fransız rahip. Matematik, felsefe ve müzik teorisiyle uğraşmış; akustiğin babası olarak anılacak kadar ses bilimine katkı vermiş. Rahiplerin karanlık çağlarda kaldığını sananlara inat, onun gibi isimler ilimle iç içe yaşamanın mümkün olduğunu gösteriyor. Bugün pek bilinmemesi üzücü, ama eserleri hâlâ konuşuluyor.

VII. Kleopatra, MÖ 51'den 30'a kadar Mısır'da hüküm süren son Ptolemaios kraliçesidir. Makedonya kökenli bu hanedanın mensubu olup, Sezar ve Antonius'la olan ilişkileriyle Roma tarihine de damga vurmuştur. Ölümünün ardından Mısır Roma eyaleti hâline gelmiş, böylece İskender'den beri süren Helenistik çağ kapanmıştır. Tarih sahnesinde böyle bir figürün sonunu getiren ihtiras ve ittifaklar, bugün bile ibretle okunuyor.

İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda Japonların kayıtsız şartsız teslimiyet belgesinin imzalandığı güverte, ABD'nin inşa ettiği son muharebe gemisi olan Iowa sınıfı zırhlıya aittir. Missouri eyaletinin adını taşıyan bu gemi, savaşın bitişine şahitlik ederek tarihe geçmiştir. Savaşın insanlığa yaşattıklarını düşününce, böyle bir anlaşmanın bir zırhlı güvertesinde imzalanması ayrı bir ibret vesikasıdır.

Milattan önce 47. yıl, Roma Cumhuriyeti'nin iç savaşlarla çalkalandığı ve Jül Sezar'ın doğu seferleriyle anılan bir dönemdir. Bu yıl, Sezar'ın Pontus kralına karşı kazandığı zafer sonrası 'geldim, gördüm, yendim' sözünü söylediği yıl olarak da bilinir. Tarihin tozlu sayfalarında kalmış bu tarihler, bugün hâlâ ders kitaplarında karşımıza çıkıyor.