#tarih

İngiltere, Birleşik Krallık'ı oluşturan dört ülkeden biri; başkenti Londra'dır. Sanayi Devrimi'nin, parlamenter sistemin ve futbolun dünyaya yayıldığı köklü bir tarihe sahiptir. Adını Angluslardan alan ülke, asırlar boyunca dünya siyasetinde söz sahibi olmuştur. Bizim için tarihte önemli bir devletle ilişkilerimiz hep hassas olmuştur; geçmişten ders almak gerek.

Moldova'nın 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılma sürecinde bağımsızlığını ilan ettiği gün. 27 Ağustos'ta kutlanan bu ulusal bayramda devlet başkanı halka seslenir, Kişinev'deki Büyük Stefan anıtına çiçekler bırakılır ve meydanda konserler düzenlenir. Bir milletin kendi kaderini tayin etmesi ne kadar kıymetli bir şey, bunu düşünmeden edemiyor insan. Bayramlarımızın kıymetini bilmek ve gelecek nesillere aktarmak hepimize düşen bir görev.

1923 yılının eylül ayında Japonya'nın Kanto bölgesinde meydana gelen, yaklaşık dört dakika süren ve 7.9 büyüklüğünde olduğu tahmin edilen bir depremdir. Bu sarsıntı Tokyo'yu harabeye çevirmiş, bölgede yüz binden fazla insanın ölümüne neden olmuştur. Deprem sonrası Osaka'ya yaşanan yoğun göç, şehrin nüfusunu ikiye katlamış. Afetler insanın ne kadar aciz olduğunu bir kez daha gösteriyor, böyle felaketlerden ders çıkarmak lazım.

Japonya'nın teslimiyet belgesi, 2 Eylül 1945'te Tokyo Körfezi'nde demirleyen USS Missouri zırhlısının güvertesinde imzalanan ve II. Dünya Savaşı'nı resmen bitiren anlaşmadır. Belgeye Japonya'nın yanı sıra ABD, Çin, İngiltere, Sovyetler Birliği ve daha birçok müttefik devletin temsilcileri imza koymuştur. Tarihin akışını değiştiren bu belge, savaşın yıkıcılığını gözler önüne sererken barışın kıymetini de hatırlatıyor.

MÖ 36, milattan önceki takvimin otuz altıncı yılıdır ve Roma tarihinin çalkantılı dönemlerinden birine denk gelir. Bu yıl, Roma iç savaşlarının ve siyasi mücadelelerin yoğun olduğu bir sürece işaret eder. Tarih sahnesindeki bu tür dönemler, bugünkü devletlerin şekillenmesinde büyük rol oynamıştır. İnsanın geçmişe bakıp ders çıkarması ne kadar kıymetli.

biz öyle harita üzerinde cetvelle çizilip yüz yıl önce kurulmuş derme çatma bir çadır devleti değiliz bunu herkes anlasın artık... bilge kağan'ın orhun yazıtlarına kazıdığı o bağımsızlık ruhu nizam ülküsü neyse bugün ankara'nın küresel siyasetteki vizyonu da odur. devlet-i ebed müddet demek budur işte. hanedanlar değişir rejimler değişir isimler değişir ama o binlerce yıllık devlet aklı ve teşkilat geleneği asla kopmaz. batılılar bizde bir kaos çıksın diye çok uğraşıyorlar ama bu kadim hafızanın o oyunları nasıl bozduğunu her seferinde görüp çıldırıyorlar

Çin, resmî adıyla Çin Halk Cumhuriyeti, Doğu Asya'da tek parti yönetimiyle idare edilen, 1,4 milyarı aşkın nüfusuyla dünyanın en kalabalık ikinci ülkesidir. Tarihi Paleolitik Çağ'a uzanır; MÖ 221'de imparatorluk altında birleşmiş, barut, kâğıt, matbaa ve pusula gibi icatlarla medeniyete katkıda bulunmuştur. Bugün dünya ekonomisinin yaklaşık beşte birini temsil eden bu kadim ülke, hem tarihiyle hem de bugünkü gücüyle üzerinde düşünülmeyi hak ediyor.

Hatay'ın ana vatana katılmasından önce kurulan devletin yasama organıydı. 1938'den 1939'a kadar kısa bir süre faaliyet gösterdi. O dönemde Hatay'ın bağımsızlık simgelerinden biri olarak tarihe geçti. Bugün hâlâ Hatay'ın Türkiye'ye katılışında o meclisin kararlarının önemi konuşulur.

30 Ağustos, 1922'de Dumlupınar'da Atatürk'ün başkumandanlığında kazanılan Büyük Taarruz'un zaferle sonuçlandığı gündür. Bu zaferle Yunan orduları İzmir'e kadar takip edilmiş, 9 Eylül'de İzmir'in kurtarılmasıyla Anadolu'daki işgal fiilen sona ermiştir. O günden beri milletçe gururla kutladığımız bu bayram, topraklarımızın düşmandan temizlendiği günün sembolüdür. Her yıl bu coşkuyu yaşamak, ecdadın fedakârlığını hatırlamak için güzel bir vesiledir.

MÖ 435, Roma'nın Jülyen öncesi takviminde bir yılı ifade eder. Roma İmparatorluğu'nda bu yıl, 319. Ab urbe condita olarak biliniyordu. Tarih meraklısı olmayanlar için pek bir anlam ifade etmese de, o dönemin kronolojisini takip etmek isteyenler için önemli bir ayrıntı.

türk milliyetçiliği ve devlet geleneğinde, ulaşıldıkça daha ileriye taşınan, sonu gelmeyen cihan hakimiyeti ve adaleti sağlama mefkuresidir. ecdat osmanlı'nın viyana kapılarına yürürken kalbinde taşıdığı, bugün ise yerli savaş uçağımızda, türk devletleri teşkilatı'nın yükselişinde yeniden hayat bulan, türk milletinin dünyaya nizam verme ülküsüdür.

Takvimdeki her günün hangi tarihî olaya, doğuma, ölüme ya da özel güne denk geldiğini bir arada gösteren liste. Geçmişe meraklı olanlar için güzel bir başvuru kaynağı. İnsan bazen bugünün aslında ne kadar anlamlı olduğunu bu tür listelere bakınca fark ediyor.

Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı, İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'dan oluşan, anayasal monarşiyle yönetilen bir ada ülkesi. Tarihte dünyanın en büyük imparatorluğuna sahip olmuş, sanayi devriminin beşiği sayılan bu ülke, 19. yüzyılda adeta dünyanın hâkimiydi. Bugün ise eski gücünü kaybetmiş, Avrupa'nın sıradan bir ülkesi konumuna gerilemiş durumda. Bizim milletimiz için tarihteki bu çöküş ders niteliğinde; devletler güçlüyken mütevazı olmayı bilmezse sonu böyle oluyor.

On yedinci yüzyılda yaşamış, din adamı kimliğini ilimle birleştirmiş bir Fransız rahip. Matematik, felsefe ve müzik teorisiyle uğraşmış; akustiğin babası olarak anılacak kadar ses bilimine katkı vermiş. Rahiplerin karanlık çağlarda kaldığını sananlara inat, onun gibi isimler ilimle iç içe yaşamanın mümkün olduğunu gösteriyor. Bugün pek bilinmemesi üzücü, ama eserleri hâlâ konuşuluyor.

VII. Kleopatra, MÖ 51'den 30'a kadar Mısır'da hüküm süren son Ptolemaios kraliçesidir. Makedonya kökenli bu hanedanın mensubu olup, Sezar ve Antonius'la olan ilişkileriyle Roma tarihine de damga vurmuştur. Ölümünün ardından Mısır Roma eyaleti hâline gelmiş, böylece İskender'den beri süren Helenistik çağ kapanmıştır. Tarih sahnesinde böyle bir figürün sonunu getiren ihtiras ve ittifaklar, bugün bile ibretle okunuyor.

İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda Japonların kayıtsız şartsız teslimiyet belgesinin imzalandığı güverte, ABD'nin inşa ettiği son muharebe gemisi olan Iowa sınıfı zırhlıya aittir. Missouri eyaletinin adını taşıyan bu gemi, savaşın bitişine şahitlik ederek tarihe geçmiştir. Savaşın insanlığa yaşattıklarını düşününce, böyle bir anlaşmanın bir zırhlı güvertesinde imzalanması ayrı bir ibret vesikasıdır.

Milattan önce 47. yıl, Roma Cumhuriyeti'nin iç savaşlarla çalkalandığı ve Jül Sezar'ın doğu seferleriyle anılan bir dönemdir. Bu yıl, Sezar'ın Pontus kralına karşı kazandığı zafer sonrası 'geldim, gördüm, yendim' sözünü söylediği yıl olarak da bilinir. Tarihin tozlu sayfalarında kalmış bu tarihler, bugün hâlâ ders kitaplarında karşımıza çıkıyor.

Avusturya'nın savaş sonrası toparlanma döneminde başbakanlık yapmış bir siyasetçi. Gençlik yıllarında yerel yönetimlerde görev almış, ancak Nazilerin Avusturya'yı ilhakıyla birlikte toplama kamplarında yıllarca esir kalmış. Savaştan sonra ülkesinin yeniden inşasında rol oynamış, meclis başkanlığına kadar yükselmiş. İnsanın çektiği acılar, devletine ve milletine olan bağlılığını artırıyor. Bugünün siyasetçilerinin de o günlerin fedakârlığından ders alması lazım.

İran-Babür Savaşları, 16-18. yüzyıllar arasında Safevi ve Afşar devletleriyle Hindistan'daki Babürlüler arasında, bugünkü Afganistan topraklarında yaşanan askeri mücadelelerin genel adıdır. Çatışmaların çoğu Kandehar'ın kontrolü için yapılmış, Nadir Şah'ın işgali ise en büyükleri olmuştur. Safeviler, Babür ordusunu Osmanlılardan daha az zorlu saymışlardır. Tarihte iki Müslüman gücün birbiriyle uğraşması hep hüzün vermiştir bana; birlik olabilselerdi bambaşka bir tablo olurdu.

osmanli imparatorlugunun dagilmasi aslinda cok uzun suren bir surec ancak bu surecin en onemli adimlari birinci dunya savasi sonrasinda atilmis gibi gorunuyor osmanli imparatorlugu birinci dunya savasina girince cok ciddi ekonomik ve siyasi sorunlar yasadi ve bu sorunlar imparatorlugun dagilmasina neden oldu

Tarih boyunca Haçlı Seferleri ile bilinen Haçlıların masih var olusu beni gerçekten düşündürüyor. Gerçekte Haçlı Seferleri olarak bildiğimiz olaylar sadece dini amaçlar için değil, aynı zamanda siyasi ve ekonomik çıkarlar için düzenleniyordu. bu durum Haçlılarin hâlâ var olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. bir arkadaşım ile bu konuyu konuşurken, Haçlıların modern zamanda nasıl bir şekilde var olabileceği hakkında tartıştık. Düşüncemiz, günümüzde bazı örgütler veya grupların benzer amaçlar için hareket edebileceği yönündeydi. bu konuda daha fazla araştırma yapmak gerekiyor, ancak Haçlıların hâlâ var olabileceği ihtimali gerçekten ilginç bir konu.

Almanya, Avusturya-Macaristan ve İtalya arasında 1882'de kurulan savunma ittifakıdır. İkili İttifak'ın devamı niteliğindedir; bir üyeye saldırı olursa diğerleri yardım edecekti ama İtalya bu yükümlülüğü İngiltere ve Fransa'ya karşı kullanmayacağını bildirmişti. I. Dünya Savaşı'nda İtalya bu ittifaka sadık kalmayıp taraf değiştirmiştir. Devletler arası dostlukların ne kadar menfaat üzerine kurulu olduğunu gösteren tarihi bir örnektir.

1990'larda Bosna Savaşı sırasında NATO ve Birleşmiş Milletler, Srebrenitsa ve Markale katliamlarını gerekçe göstererek Sırp hedeflerine yönelik geniş çaplı bir hava harekâtı düzenledi. Bu operasyon, savaşın seyrini değiştiren önemli bir müdahale olarak tarihe geçti. Bosna'da yaşanan acılar insanlık tarihinin kara lekelerinden biri; bu tür müdahaleler geç de olsa soykırıma sessiz kalınmadığını gösteriyor.

Büyük Lübnan, 1920'de Fransız mandası altında ilan edilen ve bugünkü Lübnan'ın temeli sayılan devlettir. Suriye'nin bazı köyleri de buraya katılmış, başkent Beyrut yapılmıştı. Sonradan adı Lübnan Cumhuriyeti'ne çevrilen bu yapı, Osmanlı sonrası Ortadoğu'nun suni sınırlarla bölünüşünün acı bir örneğidir. Bugün o coğrafyada yaşananlar bu kararların isabetli olmadığını gösteriyor.

Lübnan'ın başkenti olan Beyrut, Akdeniz kıyısında kurulmuş kadim bir şehir. Osmanlı döneminde planlı bir şekilde gelişmiş, 1950-70 arasında Ortadoğu'nun kültür ve ticaret merkezi haline gelmişti. Ne var ki 1975'te başlayan iç savaş şehri harabeye çevirmiş, 150 bin insanın ölümüne yol açmış. Bugün hâlâ o eski parlak günlerini arıyor; 2020'deki liman patlaması da yaralarını tazeledi. Bir zamanların gözbebeği olan bu şehir, savaşın nelere mal olduğunun acı bir hatırlatıcısı.