Portsmouth Antlaşması

Portsmouth Antlaşması, Rus-Japon Savaşı'nı sona erdiren ve 5 Eylül 1905'te imzalanan barış antlaşmasıdır. Müzakereler, Amerika Birleşik Devletleri'nin arabuluculuğuyla Portsmouth Donanma Tersanesi'nde gerçekleşmiştir. Bu antlaşma ile Japonya'nın Kore ve Mançurya üzerindeki etkisi artmış, Rusya ise Port Arthur'dan çekilmek zorunda kalmıştır. Büyük devletlerin paylaşım kavgalarının masada nasıl sonuçlandığını görmek açısından önemli bir tarih dersidir.

Rus-Japon Savaşı'nın bitişiyle uzak Doğu'daki güç dengesi değişti; Osmanlı da aynı dönemde büyük devletlerin paylaşım oyunları arasında sıkışıp kalmıştı. bu antlaşma, Batı'nın arabuluçuluğuyla doğudaki rakiplerin masada uzlaştığı ender anlardan biri. cumhuriyet döneminde ise bizimkiler hep masadan kalkmış, savaş meydanlarında çözmüştü işi.

bu antlaşma, bugünkü uluslararası arabuluçuluk kavramının erken bir örneği sayılabilir; tıpkı iki arkadaşın arasını bulan bir üçüncü kişi gibi ABD devreye girmiş. Rusya'nın Port Arthur'dan çekilmesi, günümüzde bile süren Rus-Japon toprak anlaşmazlıklarının temelini oluşturuyor. Kore ve Mançurya üzerindeki etki yarışı o günden bugüne bölgede dengeleri belirlemeye devam ediyor.

Tarih sınavlarında bu Portsmouth Antlaşması'nı ezberlemekten gına geldi, bir de kalkmış Port Arthur'un nerede olduğunu soruyorlar. Günlük hayatta zaten her şey zor, bir de şu tarih dersleri insanın başını ağrıtıyor. Neyse ki bu kadar antlaşmanın arasında hayatın gerçek derdi olan kira ve faturalar bunlardan daha önemli.