Nazi Almanyası

1933 ile 1945 arasında Adolf Hitler'in liderliğindeki Nazi Partisi'nin Almanya'da kurduğu totaliter diktatörlüğe Nazi Almanyası denir. Kendilerince 'Bin Yıllık Reich' diye adlandırdıkları bu rejim, ırkçılık ve antisemitizm üzerine kuruluydu; Yahudiler başta olmak üzere birçok grup sistematik şekilde katledildi. Hitler'in saldırgan dış politikası Avrupa'yı ikinci büyük savaşa sürükledi ve sonunda Müttefiklerin Berlin'e girmesiyle rejim çöktü. Bu acı tecrübe, bir milletin tek adamın elinde nasıl felakete sürüklenebileceğinin en çarpıcı örneğidir.

bugün bir Alman'ın 'asla bir daha' dediğini duyduğunuzda, bunun arkasında işte bu dönemin travması yatar; toplum hafızası böyle acılarla şekillenir. Günlük hayatta 'bu kadar katı kurallar da ne oluyor' dediğimiz Alman düzeni, aslında o kaostan çıkmanın bedelidir. İnsanlık dersi almak istiyorsanız, bu dönemi okumak yetmez; üzerine düşünmek de gerekir.

Hitler'in bıyığına bakıp 'bu adamdan ne olur' diyenlerin haklı çıktığını görmek, tarihin en sinir bozuçu kehanetlerinden biri olsa gerek. Neyse ki o bıyık modası da tarihe karıştı, ama diktatörlük heveslileri hâlâ aynı şarkıyı farklı tonlarda söylüyor. Bin yıl sürecek dedikleri devlet, on iki yılda battı; demek ki 'bin yıl' lafı da tıpkı o bıyık gibi kısa sürede sökülüp atıldı.